Podchorąży rezerwy piechoty SPR 1927 -1935 cz I.

/ 1 komentarzy / 12 zdjęć


Kadet podchorąży w ubiorze polowym ćwiczebnym, Szkoła Podchorążych Rezerwy Piechoty w Zambrowie,

Koszary 1 kompanii szkolnej, jesień 1933 roku.

 

Młodzi wykształceni mężczyźni, absolwenci szkół średnich oraz wyższych uczelni, wkraczając w pełni dorosłe życie podlegali obowiązkowi powszechnej służby wojskowej. W okresie międzywojennym młodzież wykształcona służbę wojskową odbywała nie wprost w  jednostkach liniowych, lecz z początku w specjalnych szkołach przygotowawczych jakimi były Szkoły Podchorążych Rezerwy. W Wojsku Polskim okresu międzywojennego w procesie reorganizacji szkolnictwa wojskowego rozwinęły się i funkcjonowały SPR  najważniejszych broni i służb. W czasach pierwszej poważnej reformy szkolnictwa wojskowego w latach 1927-1928 istniało na terenie kraju szereg SPR Piech – nr 1 w Ostrowi – Komorowie ( przy SPP), Nr4 w Tomaszowie Mazowieckim, Nr5 w Łobzowie, Nr6 w Zaleszczykach, Nr 7 w Śremie, Nr 9  w Berezie Kartuskiej, Nr 9A w Łukowie, Nr 10 w Gródku Jagiellońskim. W latach 1928-1929 w miejsce dotychczasowych szkół utworzono bardzo liczne, numerowane  Bataliony Podchorążych Rezerwy oraz kolejne Baony Pchor. Rez w Cieszynie, Nisku, Rawie Ruskiej, Tomaszowie Lubelskim, Biedrusku i Jarocinie.

Następnie w ramach centralizacji została zorganizowana lipcu 1929 roku, Szkoła Podchorążych Rezerwy Piechoty  w Zambrowie, na podstawie rozkazu ministra spraw wojskowych J. Piłsudskiego z połączenia Baonu Podchorążych Rezerwy Piechoty Nr 4 z Tomaszowa Maz. , Baonu Podchorążych Rezerwy Piechoty Nr 6 z Zaleszczyk i Baonu Podchorążych Rezerwy Piechoty Nr 9A z Łukowa. Kolejna reorganizacja szkolnictwa wojskowego przyniosła decentyralizację koształcenia podchorążych rezerwy piechoty  i rozwiązanie szkoły w roku 1935. Szkoła Podchorążych Rezerwy Piechoty w Zambrowie, którą ukończyło 6 239 podchorążych była jedną z najbardziej znanych podchorążówek w kraju a jej legenda po dziś dzień jest nieobca kazdemu, kto w pasji historycznej sledzi losy żołnierskie czy dzieje Wojska Polskiegpo . W miejsce rozwiazanej po decentralizacji szkoły do roku 1937 funkcjonował w Zambrowie Baon Szkolny Podchorążych Rezerwy Piechoty.

Kolejnymi komendantami SPRPiech w Zambrowie byli:

  • ppłk Piech Stanisław Dąbek (1929-1930)
  • ppłk dypl. Stefan Kossecki(1930-1931)
  • ppłk dypl. Stefan Broniowski (1931)
  • ppłk piech. Władysław Muzyka (1931-1935)

Rolą tych szkół było przygotowanie podchorążych rezerwy a następnie  przyszłych oficerów rezerwy. Tak jak „SP”  - Szkoła Podchorążych (zawodowych) w ciągu przeciętnie trzech lat kształciła zawodowego oficera WP , tak w ciągu  roku „SPR” - Szkoła Podchorążych Rezerwy przygotowywała podchorążych rezerwy, którzy odchodząc do cywila, w następnych latach powoływani na ćwiczenia rezerwy mogli uzyskać stopień oficerski  - podporucznika rezerwy.

Nim to jednak się stało w ciągu rok trwającej służby rekruci z tzw „cenzusem naukowym”  przechodzili w SPR szkołę rekruta czyli wojskowe wyszkolenie unitarne, po którym uzyskiwali tytuł kadeta-podchorążego ( wg Dz. Rozk. 19/28 taki tytuł na czas pobytu w szkole obowiązywał w SPR w latach 1928-1935). Po kursie unitarnym kadeci – podchorążowie rozpoczynali okres służby przepełniony zajęciami teoretycznymi i nauką dowodzenia, gdzie w toku kursu szkolnego w zależności od uzdolnień i postępów, dosługiwali się stopni podoficerskich –kaprali a najlepsi plutonowych . Po trwającym 9 miesięcy kursie szkolnym, odbytych manewrach na poligonie i zdaniu wymaganych egzaminów otrzymywali tytuł podchorążego.

Przedwojenna młodzież wyrastająca w duchu patriotycznym do szkół tych garnęła się na ogół bardzo chętnie, dla wielu młodych ludzi służba wojskowa jawiła się jako zaszczyt i wspaniała przygoda życia, choć nie wolna od rozczarowań, które umysłom przywykłym do literackich, filozoficznych, artystycznych, przyrodniczych, ekonomicznych czy inżynierskich rozważań przynosiła nauka ścielenia łóżek w ściśle określony sposób, składanie umundurowania w nieprawdopodobnie wprost nienaganną kostkę, ciągłe utrzymywanie porządku w rejonie zakwaterowania, czy nieustające czyszczenie butów o długich forsownych marszach w śnieżne noce zimowe nie wspominając… sporo też wysiłku i nierzadko potu kosztowało przekonanie się do wojskowych autorytetów fachowych jakimi byli prowadzący szereg zajęć, bardzo wymagający podoficerowie – instruktorzy. Mimo trudów, zmęczenia fizycznego ćwiczeniami wojskowymi i nauką  - znajdowano czas na humor i refleksję. Obok  żartobliwych wierszy, piosenek czy karykatur, które ułatwiały często walkę z własnymi słabościami podchorążych, spotkamy w podchorążackich wspomnieniach mnóstwo wzmianek o szacunku dla żołnierskiego trudu, o dokonującej się w nim przemianie – przemianie w ludzką jednostkę odmienioną -  bo obowiązkową i odpowiedzialną

 

O ile zagadnienia munduroznawcze z lat 1936-1939 dotyczace ubioru podchorązych rezerwy są stosounkow dobrze ugruntowane wsród pasjonatów danej barwy i broni o tyle okres wcześniejszy ogrnaiczony cezurą 1927-1935 wypada nieco przybliżyć po latach.

Widoczny na fotagrafiach  kadet podchorąży SPR Piechoty w Zambrowie podczas wyjścia z koszar na ćwiczenia polowe występuje w ubiorze polowym - ćwiczebnym. Taki właśnie ubiór podchorążych szkolących się w Zambrowskiej SPR Piech zaobserwowaliśmy na fotografiach pamiątkowych z czasu świetności szkoły w roku 1933.  

Podchorąży nosi typowy mundur sukienny szeregowych, na który składa się furażerka wz 23, kurtka żołnierska wz 19/27, spodnie piechoty z owijaczami wz 23,  oraz sznurowane, czernione trzewiki juchtowe.  Na kołnierzu kurtki zwraca uwagę mosiężna oznaka uczniów szkół podchorążych rezerwy wprowadzona w 1927 roku  rozkazem nr 216 Dz.Rozk 18/27  jako jednolita oznaka szkolna dla uczniów SPR wszystkich broni i służb. Oznaka w myśl rozkazu winna być wykonana z białego metalu, w praktyce stosowano do jej wytwarzania  także mosiądz i brąz. Oznakę tworzyły wieniec z gwiazdą z wpisanymi literami SPR. Prawo noszenia oznaki przysługiwało tylko na czas pobytu w szkole, umieszczano ją na kołnierzach kurtek i płaszczy każdego rodzaju ubioru wojskowego. Widoczny na fotografiach uczeń SPR nosi oznakę na kołnierzu kurtki mundurowej umieszczoną na sukiennych łapkach w kolorze munduru z wypustkami  w barwach piechoty tj granatowej i żółtej. Autorowi nie udało się jak dotąd odnaleźć informacji o tego typu oznaczeniu barw w przedwojennym rozkazodawstwie, niemniej odtworzony i pokazany system był w całej pierwszej połowie lat 30-tych  dość szeroko stosowny w całym kraju  na mundurach używanych do zajęć polowych w SPR nie tylko piechoty, lecz także innych broni i służb w tym np. w SPR Saperów  w Modlinie. Warto nadmienić iż obok łapek z dwubarwnymi wypustkami stosowano także naszycie bezpośrednio  na kołnierzach kurtek barw broni w postaci wąskich pionowych  lub stylizowanych w tzw „jaskółkę” barwnych sukiennych pasków. Nasz kadet podchorąży dopiero rozpoczyna naukę w SPR  o czym świadczą naramienniki na których nie ma jeszcze wysłużonego stopnia wojskowego ( stopień starszego strzelca zazwyczaj otrzymywano w SPR po przysiędze) . Przed rokiem 1936 biało czerwone obszycie naramienników uczniom SPR jeszcze nie przysługiwało, prawo do ich noszenia przysługiwało dopiero po ukończeniu szkoły i uzyskaniu przez nich tytułu podchorążego.

Na sukiennej furażerce widoczny orzełek metalowy wysokości 45 mm noszony przez uczniów SPR Piechoty w Zambrowie po lewej stronie furażerek.

Kadet podchorąży występuje w ekwipunku polowym , na który składają się pas główny żołnierski z ładownicami wz 22. Po lewej na pasie bagnet wz 27 w pochwie malowanej na czarno oraz łopatka piechoty typu rosyjskiego przenoszona w skórzanym futerale pochodzenia austro-węgierskiego. Na plecach tornister typu niemieckiego, brezentowy ze skórzanymi wzmocnieniami i szelkami. W Wojsku Polskim lat dwudziestych oraz trzydziestych obok ekwipunku rodzimej konstrukcji i produkcji stosowano z przeznaczeniem do ćwiczeń znajdujące się w dość znacznych ilościach przedmioty oporządzenia pochodzenia zagranicznego z czasów walk o niepodległość i utrzymanie granic kraju w latach 1918-1921. Do klapy tornistra przytroczony polski aluminiowy kociołek wz 22, pod klapą złożony w kostkę koc polowy.Ekwipunku dopełnia polski chlebak brezentowy wz 25 oraz maska przeciwgazowa RSC w metalowej puszce  - oba przedmioty noszone zgodnie z regulaminem przez lewe ramię na prawy bok.

Uzbrojenie stanowi polski 7,92mm karabinek wz 1898 systemu Mausera szeroko stosowany w pierwszej połowie lat 30-tych w kompaniach strzeleckich WP oraz szkolnictwie wojskowym.

Pozował: Konrad Szustek

Tekst i Zdjęcia : Artur Szczepaniak

 

 


 

5
Oceń (3 głosów)

 

 

Podchorąży rezerwy piechoty SPR 1927 -1935 cz I. - opinie i komentarze

ArturSzArturSz
+1
W Dniu Podchorążego - 29 listopada dawnym i obecnym podchorążym Wojska Polskiego tym wiecznie młodym tematem hołd oddaję. (2016-11-29 22:29)

skomentuj ten artykuł