Miejsca pamięci - Łomżyńska Dolina Pamięci

/ 2 komentarzy / 43 zdjęć


Łomżyńska Dolina Pamięci otwarta została 1 września 2006r. Powstała w miejscu dawnego cmentarza wojskowego założonego w 1861r. przy ul. Słonecznej aktualnie ul. Ks. Kardynała Stefana Wyszyńskiego. Funkcjonował on jako prawosławny cmentarz wojskowy i wykorzystywany był do pochówków żołnierzy rosyjskich. W 1939r. powstała tu kwatera wojenna żołnierzy Wojska Polskiego. W latach 1982-1991 na jego terenie wybudowano kościół pw. Miłosierdzia Bożego. Cmentarz uległ likwidacji. Groby imiennie zostały przeniesione na cmentarz parafialny przy ul. Mikołaja Kopernika. Szczątki niezidentyfikowane pochowano we wspólnej mogile.
Na kamiennej płycie umieszczone zostały napisy.
W lewej górnej części:
„ Miejsce uświęcone doczesnymi szczątkami braci w wierze Chrystusowej oraz poległych powstańców i żołnierzy”.
W prawej dolnej części:
„ Przechodniu pamiętaj o tych, którzy oddali życie w obronie ojczyzny i tutaj znaleźli miejsce spoczynku żołnierzach 33 Pułku Strzelców Kurpiowskich i spoczywających od 1861r. na tym cmentarzu”.

Przy Sanktuarium Miłosierdzia Bożego (ustanowionego 11 kwietnia 1999r.) zachowano dawną kaplicę cmentarną z przełomu XIX i XX. Na murze okalającym kaplicę znajdują się cztery pamiątkowe tablice. Na trzech umieszczonych po prawej stronie kaplicy upamiętnieni zostali żołnierze Wojska Polskiego Września 1939r.
Na pierwszej widnieje orzeł i szarfa, która przebiega i na dwóch pozostałych tablicach. Na szarfie po złożeniu jej wszystkich elementów można odczytać napis: „ Bohaterów Września 1939 roku Boże obdarz chwałą żołnierzy”. Inskrypcja głosi: „W tym miejscu na byłym cmentarzu garnizonowym znajdowała się kwatera wojenna, w której pochowano 444 żołnierzy 33, 42, 71 Pułku Piechoty i 18 Pułku Artylerii Lekkiej 18 Dywizji Piechoty oraz Podlaskiej i Suwalskiej Brygady Kawalerii Wojska Polskiego szczątki, których ekshumowano z pól bitewnych Września 1939r. na Ziemi Łomżyńskiej. Pochowano tu również szczątki 1857 ofiar terroru okupanta niemieckiego z lat 1941-1944”.
Na dwóch pozostałych umieszczone są znane nazwiska tych, którzy zostali pochowani na ówczesnym cmentarzu.

Na murze po lewej stronie kaplicy znajduje się tablica poświęcona Żołnierzom Polskiego Państwa Podziemnego (niestety w czasie mojego pobytu litery były uszkodzone i nie sądzę, żeby samo to się stało). Inskrypcja na tablicy brzmi: „O Panie, który jesteś na niebie, wyciągnij sprawiedliwą dłoń. W hołdzie żołnierzom obwodu Łomża poległym w walkach o wolność ojczyzny, pomordowanym w latach wojny i okupacji, zmarłym w sowieckich łagrach i niemieckich obozach zagłady, zamęczonym po wojnie przez sowiecki NKWD i komunistyczny aparat bezpieczeństwa PRL, potajemnie pogrzebanych w miejscach nieznanych”.

Inicjatorem upamiętnienia w tej formie żołnierzy poległych na Ziemi Łomżyńskiej w obronie niepodległości Polski był Zarząd Obwodu Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej.

Obok płyty zbiorowej mogiły kryjącej niezidentyfikowane szczątki żołnierzy rosyjskich i polskich, które pochodzą z dawnego cmentarza garnizonowego, znajduje się rzeźba z grobu pułkownika Aleksandra Nikołajewicza Tuchaczewskiego. Był on w 1831r. dowódcą Ołoneckiego pułku piechoty w II Korpusie gen. barona Kreutza.
6 września 1831r. w czasie szturmu Warszawy płk Aleksander Nikołajewicz Tuchaczewski zginą będąc w pierwszej linii kolumny szturmowej II Korpusu, który atakował południową stronę „Reduty Ordona”(dzieła 54). Pochowano go w majątku Wyczółki (aktualnie osiedle warszawskiej dzielnicy Ursynów). Gdy w 1890r. wybudowano w Łomży cerkiew (ze składek żołnierzy 14 Ołonieckiego pp stacjonującego tu od 1875r.) na rozkaz cara 14 marca 1892r. przeniesiono do niej szczątki płk Tuchaczewskiego. Po przebudowie cerkwi na Dom Żołnierza szczątki płk Tuchaczewskiego przeniesiono na cmentarz garnizonowy, gdzie spoczywały obok kaplicy cmentarnej.

Plac przy kościele został przekształcony w szczególne miejsca pamięci. Są to Golgota Wschodu oraz Kalwaria Miłosierdzia.
Golgota Wschodu upamiętnia deportację ludności ziemi łomżyńskiej w głąb ZSRR w latach 1940-41 i katastrofę polskiego samolotu rządowego Tu-154 pod Smoleńskiem.
Odbyły się cztery masowe deportacje: 10 lutego, 13 kwietnia i 29 czerwca 1940r. oraz 20 czerwca 1941r. W głąb ZSRR głównie na Syberię i do Kazachstanu zostało wywiezionych ponad 50 tys. mieszkańców województwa białostockiego a z Ziemi Łomżyńskiej blisko 6500 osób.
Pomnik upamiętniający wywózkę na nieludzką ziemię usytuowany jest na wzniesieniu gdzie umieszczone są płyty, na których wypisane są daty deportacji oraz miejsca gdzie wywożono Polaków a były to ziemie Archangielska, Republiki Komi, Kraju Krasnojarskiego, Omska, Katynia, Ostaszkowa, Starobielska, Kozielska, Kazachstanu, Kraju Ałtajskiego.
Ustawiona jest tam też pamiątkowa tablica upamiętniająca katastrofę samolotu którym polska delegacja udawała się na obchody 70 rocznicy zbrodni katyńskiej.


Kalwaria Miłosierdzia – plac, który poświęcił Ojciec Święty Jan Paweł II w 1991r. odprawiając Eucharystię. Teren jest w trakcie kształtowania (zdjęcia pochodzą z połowy lata 2013r.). Powstały stacje drogi krzyżowej oraz ich obmurowania. Alejki między nimi obsadzono młodymi drzewkami.
Na terenie Kalwarii Miłosierdzia rosną zasadzone Dęby Pamięci, które są pomnikiem kolejnych ofiar reżimu stalinowskiego.

 


 

5
Oceń (6 głosów)

 

Lokalizacja

 

Miejsca pamięci - Łomżyńska Dolina Pamięci - opinie i komentarze

Maly RomanMaly Roman
+1
2 września 2019 r. w Łomżyńskiej Dolinie Pamięci odbył się uroczysty pochówek ekshumowanych szczątków żołnierzy odnalezionych podczas przebudowy drogi nr 645 Łomża - Nowogród. Pod przydrożnym żelaznym krzyżem w miejscowości Mątwica spoczywali żołnierze carscy z 1915 r., obrońcy Ojczyzny z 1920 r. i z września 1939r. Zainteresowanych odsyłam do linków: https://mylomza.pl/artykul/lomza-polscy-zolnierze/750344 oraz https://lomza.naszemiasto.pl/lomzanowogrod-po-osiemdziesieciu-latach-oddano-hold-polskim/ar/c1-7321401 (2019-09-15 21:21)
dabwoj1dabwoj1
0
Dzięki Romku za informacje o uroczystości ( i wspomnianych w artykule innych uroczystościach ). Smutne jest to iż po odnalezieniu szczątków ludzkich (żołnierzy) prace są kontynuowane bezdusznie ignorując odnaleziony grób. (2019-09-17 19:24)

skomentuj ten artykuł

Noclegi w pobliżu