Miejsca pamięci – Kaplica nagrobna w Trzciance czyżby pożegnanie?

/ 6 komentarzy / 13 zdjęć


Trzcianka wieś w powiecie wyszkowskim, w gminie Brańszczyk, położona przy drodze krajowej nr 8, lecz już za kilkanaście miesięcy będzie znajdowała się przy trasie szybkiego ruchu S 8.
Znajduje się tutaj mogiła, w której spoczywa dwóch żołnierzy Wojska Polskiego poległych w czasie wojny polsko-bolszewickiej 1920r. Są to: ppor. Tadeusz Wagner i szer. Józef Jerzyński żołnierze 201 Ochotniczego Pułku Piechoty wchodzącego w skład I Brygady Dywizji Ochotniczej.
W 1922r. rodzice ppor. Tadeusza Wagnera ufundowali kapliczkę wzniesioną w miejscu mogiły. Zbudowana jest z czerwonej cegły pokryta dachem z blachy. W jej wnętrzu umieszczona jest tablica (nowa) z inskrypcją:
„Ś.P. TADEUSZ WAGNER PPOR. 201 OCHOTNICZEGO P.P. POLEGŁ W OBRONIE OJCZYZNY DNIA 3 SIERPNIA 1920 R. ŻYŁ LAT 24”
oraz figury i obrazy religijne.
W dniu 6 sierpnia 1922r. ufundowana kaplica została poświecona.

W kronice parafii Brańszczyk (tom II s. 32) ks. proboszcz Wacław Wacławski zapisał:
„Dn. 3 sierpnia 1920 roku poległ śmiercią walecznych pod wsią Mała /............./ /Paprotka/ za Ostrowiem od ręcznego granatu bolszewickiego Tadeusz Wagner syn Józefa i Marii z Keppów, lat 24, student szkoły /.........................../, w szarży p. porucznika 201 ochotniczego pułku piechoty. Koledzy broni przywieźli ciało jego do parafii naszej a uchodząc szybko przed następującymi bolszewikami pochowali takowe na polu wsi Trzcianka nad rowem przy szosie w stronę Wyszkowa. Rodzina zmarłego dowiedziawszy się o miejscu złożenia ciała, w 1922 roku nad grobem jego pobudowała murowaną z cegły kapliczkę, której poświęcenie dokonane zostało dn. 6 sierpnia 1922 roku przy udziale kilkuset osób z parafii. Pod tąż kapliczką leżą zwłoki szeregowca polskiej armii Jerzyńskiego.”
Źródło: Kronika Parafii Brańszczyk, tom II s. 32

Kapliczka przetrwała zawieruchę II wś jak i okres PRL-u. Jednak w obecnych czasach gdzie wszystko jest możliwe nastąpiła dewastacja dachu. W we wrześniu 2007r. zauważono, iż nieznani sprawcy zdjęli blachę z dachu. Spowodowało to brak zabezpieczenia wnętrza przed opadami i jego zniszczenie (link do zdjęć wyglądu dawnego dachu i po zdjęciu z niego blach
http://elawolny.com/2010/09/08/kapliczka-w-trzciance-kryptonim-dewastacja/ ).

Sądzę, iż stan ten trwał rok gdyż w listopadzie 2008r. Urząd Gminy w Brańszczyku zlecił przeprowadzenie prac remontowych kapliczki nad grobem por. Tadeusza Wagnera. Na stronie gminy Brańszczyk możemy zapoznać się z zakresem wykonanych prac (http://www.branszczyk.pl/index.php?cmd=zawartosc&opt=pokaz&id=147):
„Wykonano następujące prace:
czyszczenie elewacji;
uzupełnienie cegieł;
naprawa więźby dachowej;
wykonanie pokrycia dachowego( blacha alucynk);
wykonani obróbki blacharskiej;
renowacja tynku, malowanie wnętrza kapliczki;
zalanie jastrychu (szlichty);wykonanie nowej tablicy inskrypcyjnej (złocenie liter).Zadanie wykonało trzech wykonawców: Mirosław Jechna z Brańszczyka, Marcin Zalewski z Poręby Średniej i Robert Paweł Rudnik GRAVIS Zakład Kamieniarsko-Budowlany Kamieńczyk.”

Teraz dochodzimy do mojego przewrotnego tytułu tego wpisu.
Mój niepokój zrodził się, gdy po zimowej przerwie zacząłem częściej jeździć tą trasą. Widząc ruszającą budowę dalszego ciągu trasy S 8 mój entuzjazm z wygodniejszego podróżowania przygasł widząc powalone dziesiątki drzew z otaczających tę drogę lasów. Krajobraz całkowicie się zmienił. Lecz tej soboty powalone drzewa w pobliżu kapliczki przedstawiały ponury widok, co stworzyło myśl pełną trwogi: „ a co z kapliczką, przecież stoi w rejonie budowy”. Czarne wizje przedstawiały nagłe zniknięcie jej i chociaż wydaje mi się to niemożliwie to jak całkowicie realne. Zacząłem, więc szukać wzmianki, co z tym miejscem będzie dalej, co jest planowane. Trochę godzin upłynęło i nic, jakby nie było tematu, tylko przebieg trasy i węzły komunikacyjne. Aż wreszcie jest wzmianka i chociaż lakoniczna to zamieszczona mapka mówiła wszystko. W planach jest przesuniecie kapliczki o kilka metrów w głąb pól. W miejscu, w którym teraz stoi ma zostać wbudowana płyta informacyjna o pierwotnym umiejscowieniu kapliczki a które znajdować będzie się przy skraju jezdni. Oczywiście nie znam się na procedurach, lecz myślę, że badania archeologiczne i ekshumacja szczątków zostanie wykonana. No a później przy ponownym pochówku odpowiednia oprawa uroczystości, przypomnienie postaci pogrzebanych żołnierzy oraz okresu dziejowego, w którym przyszło im walczyć.

Jak to będzie zrealizowane przekonamy się za jakiś czas. Jedyną rzeczą, co dla mnie jest nie całkiem przekonujące to nowa tablica. Bardzo żałuję, że nie została odnowiona czy nawet nie została wykonana kopia tej dawnej tchnąca duchem tamtych lat. Cóż mi po złotych literach, po nowoczesnej czcionce, po prostokątnością płyty. Czy musimy poprawiać zabytki, bo mają ładnie wyglądać? Myślę, że takie perełki mogłyby pozostać.

 


 

5
Oceń (7 głosów)

 

 

Miejsca pamięci – Kaplica nagrobna w Trzciance czyżby pożegnanie? - opinie i komentarze

Maly RomanMaly Roman
0
Bardzo pozytywny i potrzebny wpis. Ja też b. często jeżdżę tą trasą i na opisaną kapliczkę gapiłem się latami. A to nie teraz, może następnym razem, dopiero jak poczytałem to się zatrzymałem. Pozwolę sobie na uzupełnienie wiedzy opisanej powyżej. Otóż krwawą bitwę z bolszewikami 201 ochotniczy pp stoczył w dniu 4 sierpnia 1920 r. na polach Paproci i Pęchratki. Są to miejscowości w okolicach Szumowa w woj. podlaskim ok. 15 km przed Zambrowem od strony Warszawy. Polegli żołnierze ochotnicy spoczywają w grobie zbiorowym na cmentarzu katolickim w Szumowie. Nie znana jest ilość pochowanych. Rozpoznanych z nazwiska jest 27 bohaterów. Co ciekawe, na płycie nagrobnej jest też nazwisko ppor. Wagner Tadeusza lat 26 (dysponuję zdjęciem które zrobiłem dzisiaj) Tak więc ppor. Wagner Tadeusz posiada dwa groby. Historia zatoczyła koło i na tych samych polach (dosłownie) dziewiętnaście lat później znowu wsiąkła polska, żołnierska krew. W dniach 12-13 września 1939 r. ostatnia bitwę stoczyła tam 18 DP okrążona przez cztery dywizje niemieckie. Na cmentarzu w Szumowie razem z żołnierzami 201 pp pochowanych jest 46 z czego tylko 4 zidentyfikowanych żołnierzy z 18 DP. (2016-03-21 00:00)
dabwoj1dabwoj1
0
Dziękuję za uzupełnienie wpisu. Faktycznie w Szumowie na pomniku poległych polskich żołnierzy znajduje się nazwisko: ppor. Wagner Tadeusz lat 26 (zdjęcie pomnika jest w moim krótkim wpisie z dnia 5.07. 2011r.) i zapewne tu popełniono błąd ( rodzice ppor. Wagnera i zapis w księdze parafii Brańszczyk podają lat 24). Cóż kręte są ścieżki historii. (2016-03-24 00:00)
Maly RomanMaly Roman
0
Potwierdzone wiadomości. Kaplica będzie przesunięta o ok. 40 m pod nadzorem konserwatora zabytków. Szczątki żołnierzy z 20 r. zostaną ekshumowane i przeniesione do kwatery wojennej z 1920 r. w Wyszkowie. Wszystkie formalności są już załatwione. (2017-01-29 21:46)
Wujo MiroWujo Miro
+1
Witam. Już po ekshumacji, teraz czekamy na godny pochówek w Brańszczyku, w patriotycznej oprawie. Więcej na stronie "Nowego Wyszkowiaka". http://nowywyszkowiak.pl/wydarzenia/ekshumowano-szczatki-spod-kapliczki-w-trzciance.html W dniu dzisiejszym prawdopodobnie zapadnie decyzja o dacie i godzinie pogrzebu. Wstępnie rozmawiano o dniu 15 maja, powiadomię jak już zapadnie decyzja. Pozdrawiam Mirek P. (2017-05-04 14:44)
dabwoj1dabwoj1
0
Bardzo dziękuję za wiadomość o ekshumacji oraz link do „Nowego Wyszkowiaka” gdzie można zapoznać się ze szczegółami. Ja po rozpoczęciu przebudowy trasy jeżdżę przez Brańszczyk więc zachodzących zmian nie widzę. Dlatego wszystkie wiadomości o tym miejscu są dla mnie cenne. Niestety uczestnictwo w pochówku 15-go czy innego dnia powszedniego jest dla mnie całkowicie nieosiągalne. Pozdrawiam. (2017-05-06 22:06)
Wujo MiroWujo Miro
0
Witam. Zaproszenie Parafia Brańszczyk Strona Parafii św. Jana Chrzciciela w Brańszczyku Z a p r o s z e n i e na Uroczystość pochówku Żołnierzy 201 Ochotniczego Pułku Piechoty podporucznika TADEUSZA WAGNERA, zginął 3 sierpnia 1920 r. i strzelca JÓZEFA JERZYŃSKIEGO, zginął 4 sierpnia 1920 r. Brańszczyk, 15 maja 2017 r. g. 10.00 – Msza św. w kościele -celebruje ks. prałat Jerzy Zając w koncelebrze zgromadzonych kapłanów – Okolicznościowe wystąpienia władz państwowych, wojskowych, samorządowych – kondukt żałobny w asyście wojskowej, żołnierzy AK, Związku Piłsudczyków, Bractwa Kurkowego, strażaków, młodzieży klas mundurowych – złożenie ciał żołnierzy do grobu – salwa honorowa (WP) i salut armatni (Bractwo Kurkowe) przy grobie żołnierzy z 1920 r na cmentarzu grzebalnym w Brańszczyku – Wojskowa grochówka w Skansenie w Brańszczyku przy ul Jana Pawła II Organizatorzy: Parafia rzym. – kat. p.w. św. Jana Chrzciciela w Brańszczyku Stowarzyszenie Lotników Polskich w Warszawie Firma “SKANSKA” Starostwo Powiatowe w Wyszkowie Gmina Brańszczyk http://www.parafia.branszczyk.com/ Pozdrawiam (2017-05-09 17:43)

skomentuj ten artykuł