Karpaty 1914/1915 Vyrava 20.04.2013

/ 4 komentarzy / 30 zdjęć


Výrawa – bitwa wielkanocna w Karpatach

W sobotę, 20 kwietnia, GRH „Gorlice 1915” pierwszy raz w tym roku wzięła udział w rekonstrukcji. W okopach przygotowanych w słowackiej miejscowości Výrawa spotkało się blisko 150 rekonstruktorów ze Słowacji, Czech i Polski. Odtworzone zostały wydarzenia jakie rozegrały się w tamtym regionie na początku kwietnia 1915 roku. Rekonstruktorzy w mundurach austro-węgierskich i pruskich oraz rosyjskich oddali także cześć poległym walczącym w ciagu 7 miesięcy w Karpatach. Organizatorem wydarzenia był Klub vojenskiej histórie Beskydy.

Nasza grupa przygotowała w okopach stanowiska z dwoma ckm-mi, a na placu walki zorganizowane zostało obozowisko żołnierskie oraz punkt sanitarny.

Piękna pogoda sprawiła, że zmaganiom walczących przyglądała się licznie zgromadzona widownia.
W wypowiedziach, które udzielaliśmy słowackim mediom przewijał się także temat Polaków walczących we wszystkich trzech armiach. Prosili o wytłumaczenie co znaczy zwrot, że w czasie I wojny światowej „Polak walczył przeciwko Polakowi.” Cała dzisiejsza Słowacja była pod berłem Habsburgów. Z terytorium Rzeczpospolitej historia obeszła się jeszcze bardziej okrutnie, dzieląc ją między trzy państwa. Doskonałym potwierdzeniem tego są polskie grupy rekonstrukcyjne odtwarzające konkretne pułki (w jakich walczyli ich pradziadowie), wchodzące w skład wszystkich armii zaborczych.
Udało nam się także przy okazji spotkania w Výrawie porozmawiać z grupami z terenu Polski, także z tymi, które będą brały udział 2 maja w inscenizacji upamiętniającej 98 rocznicę Bitwy pod Gorlicami.

Walki w słowackich Karpatach
3 i 8 Armia Rosyjska jako swoje główne zadania miała zdobyć i przejść przez karpackie przełęcze, a w konsekwencji zająć Nizinę Węgierską. Obronę tych terenów początkowo powierzono 3 Armii austro-węgierskiej. Gwałtowne natarcie rosyjskie prowadzone od 20 listopada 1914 roku zdołało opanować przełęcz łupkowską i tereny w kierunku miasta Medzilaborce. Oddziały carskie skutecznie atakowały na linii miejscowości Vyšná Jablonka – Svetlice – Výrawa do rzeki Laborec. Plan na listopad 1914 roku zakładał zajęcie miasta Humenne. Został on przez Rosjan wykonany, miasto udało się im opanować. Jednak już 29 listopada 1914 roku c.k. oddziały odbiły Humenne. Mimo to Rosjanie wciąż pozostawali po słowackiej stronie Karpat.

Sztab austro-węgierski miał doskonałe rozeznanie w trudnej sytuacji wroga, wiedział o jego dużych stratach osobowych i problemach z aprowizacją oraz z uzbrojeniem. Dlatego też już w styczniu 1915 roku próbował zainteresować niemieckiego sojusznika planami przełamania frontu rosyjskiego w rejonie min. Výrawy. Nieskutecznie. Przez cały styczeń miały miejsce krwawe walki. Na początku lutego jednostki rosyjskie po odparciu ataków austro-węgierskich znów zaczęły wdzierać się głębiej, na teren dzisiejszej Słowacji. Zajęły ponownie Medzilaborce i kontynuowały swój marsz. 10 lutego 1915 roku front zatrzymał się na wysokości miasta Badrejów po rzekę Laborec, na linii Krásny Brod – Výrawa i dalej głównym łańcuchem Karpat, zgodnie z dzisiejszą granicą polsko-słowacką.Pomimo zaciętych walk nie doszło wtedy do rozstrzygnięcia.
3 i 8 Armia rosyjska chciała wykorzystać trudną sytuację, jaka zaistniała w oddziałach austro-węgierskich. Podejmowała również nieustannie kolejne próby przebicia się przez Karpaty na Nizinę Węgierską planując ostatecznie zdobyć Budapeszt. Uderzenia prowadzone były w najsłabsze punkty, m.in. na styk 3 i 2 c.k. Armii w dolinie rzeki Laborec. Na tym odcinku ofensywa 3 Armii carskiej rozpoczęła się 20 marca 1915 roku. Jednostkom c.k. udawało się odpierać ataki do 1 kwietnia. Jednak nastepnego dnia Rosjanie przełamali obronę. Z powodu wycofania się części oddziałów i zbyt małych zapasów amunicji zarządzony został całkowity odwrót c.k. oddziałów i umocnienie się na pozycjach uniemożliwiających Rosjanom zdobycie Humennego. Tragiczną sytuację obrońców uratowały przysłane posiłki niemieckie. Natychmiast zostały one skierowane na newralgiczne tereny styku 3 i 2 Armii. 3 kwietnia dzięki wydatnej pomocy Niemców front ustabilizował się. 4 kwietnia jednostki austro-węgierskie i niemieckie przeszły do kontrataku i wyparły oddziały rosyjskie do ich pozycji wyjściowych z marca.

Na 4 kwietnia przypadały wówczas Święta Wielkiej Nocy,stąd bitwę nazwano wielkanocną. Co ciekawe, w tym samym dniu, 4 kwietnia 1915 roku, Wielkanoc obchodzona była zarówno przez katolików jak też przez prawosławnych.

13 kwietnia front ponownie się ustabilizował na całej swojej długości. Przebiegał linią na wschód od Zborowa, przez Stropkov po Hostovice aż do 2 maja 1915 roku, do Bitwy pod Gorlicami. W wyniku tej Operacji, 7 maja 1915 roku, Rosjanie ostatecznie zostali wyparci z terenu dzisiejszej Słowacji i potem z całej Galicji.

Trudno dziś oszacować liczbę poległych w walkach po słowackiej stronie Karpat. Na podstawie zachowanych danych oraz po zliczeniu pochówków wiadomo, że na 4 cmentarzach wojennych w samej tylko miejscowości Výrawa spoczywa 3738 żołnierzy z wszystkich walczących tam od listopada 1914 do maja 1915 roku armii.

Tekst: Katarzyna Liana
Foto: Postman

 


 

5
Oceń (12 głosów)

 

 

Karpaty 1914/1915 Vyrava 20.04.2013 - opinie i komentarze

termisantermisan
0
i tak trzymać:) (2013-04-24 00:00)
FaZaFaZa
0
Impreza bardzo udana. Ciężko było pod górkę Was atakować. Za to wycofywać już leciutko. Pozdrawiam i dziękuję za to "coś" na górce od czego łzy leciały i za przepyszny placek. (2013-04-25 00:00)
lubczyklubczyk
0
Bardzo ciekawe zdjęcia. Rozumiem że rekonstrukcja była kolejnym wyzwaniem. Pozdrawiam z nad Narwi. (2013-04-26 00:00)
matizmatmatizmat
0
FaZa- według najnowszych wieści, to "coś", od czego łzy leciały, ma być jeszcze mocniejsze w Sękowej. Strach się bać ;-)
(2013-04-26 00:00)

skomentuj ten artykuł