Historyczne tablice w Małkini.

/ 3 komentarzy / 63 zdjęć


Małkinia Górna jest miejscowością położoną w województwie mazowieckim. Jest siedzibą gminy Małkinia Górna. Bardzo często przejeżdżam tamtędy, lecz rzadko mam czas na spokojne rozejrzenie się. W końcu września miałem taką możliwość.
W centrum Małkini znajduje się plac, na którym stoi pomnik poświęcony Józefowi Piłsudskiemu. Postanowiłem podejść do niego, popatrzeć. Będąc już blisko zobaczyłem dwie tablice, których do tej pory nie widziałem a w każdym razie przejeżdżając nie zauważyłem.
Każda z nich dedykowana jest innemu zagadnieniu historycznemu zawiązanemu z terenem gminy.
Na każdej z nich znajduje się mapka i wykaz tematyczny innych tablic a których w sumie jest dziesięć. Przyglądając się umiejscowieniu innych plansz postanowiłem stanąć przy tych, które znajdują się jak to potocznie określamy „po drodze” i znam miejsca ustawienia.
Tak wiec moim celem był teren stacji kolejowej w Małkini oraz Rostki Wielkie.

Przy stacji PKP znajdują się trzy tablice. To miejsce mi znane, więc łatwo odnalazłem, ale... oznakowanie ich na mapie znajdującej się na każdej z tablic jest gorzej niż nieprecyzyjne. Zrozumiałem to szczególnie w tedy, gdy jadąc drogą 964 w Rostkach Wielkich nie zauważyłem tego, czego szukałem – „Czyżby coś mam z oczami?”. Po trzykrotnym fiasku obserwacji zasiadłem do mapy. No tak, zabudowania tej wsi ciągną się od drogi do rzeki Bug. Następnym razem skręciłem w bok w drogę wiodącą do centrum wsi i sukces, znalazłem.
Tak, więc sześć tablic z dziesięciu mogłem osobiście obejrzeć, zrobić zdjącia i przeczytać opis.

Miałem zamiar poprzestać na tym, lecz intrygowała mnie tablica Nr. 10. Nie dość, iż jeździłem przez Daniłowo, Kańkowo i Orło to nie widziałem tej kaplicy grobowej, o której mowa jest w dziesiątce. No czasem było to po zmroku, lecz w ciągu dnia.... . Wygląd tej budowli jaki znalazłem na stronach w internecie bardzo zaciekawił mnie. Powstaje wiec chęć zwiedzenia tego miejsca i przeczytania umieszczonej tam płyty z opisem. Lecz zaraz.... wiadomości o generale żandarmerii Aleksieju Aleksandrowiczu Kucyńskim (opis z tablicy) kłóci się z patriotyczną tematyką historyczną. Przecież on było oprawcą zwalczającym powstańców styczniowych, więc czemu chwalimy się tym miejscem? Kunszt artystyczny budowniczych, nietypowość tej budowli? Chyba tylko dla tego zabytkowego grobowca a nie osoby.

Poszukałem trochę wiadomości i tak w skrócie:
„Gen. Aleksiej Aleksandrowicz Kucyński (Kuczyński) był Polakiem w carskiej służbie początkowo jako naczelnik żandarmerii w III Okręgu, potem w IV Okręgu Korpusu Żandarmów w Warszawie. Za wierną służbę i za zasługi w walce z powstańcami nagrodzony został przez cara Aleksandra II nadaniem 8 folwarków m.in. Orło, Biel, Udrzyn, Czuraj oraz częścią lasów brokowskich.”

„Nagrobek gen. Kucyńskiego w Orle położony na terenie należącym do Nadleśnictwa Ostrów Mazowiecka, jest wpisany do Rejestru Zabytków: wpis nr A/282/87 z dnia 12. 10 1987 r. (W protokole wzmiankowanym poniżej podany jest nr w Rejestrze Województwa Mazowieckiego: A – 631)
Z „Białej Karty” stanowiącej wymaganą dokumentację przy wpisywaniu obiektu do Rejestru Zabytków, sporządzonej w 1994 roku 1 dowiadujemy się, że nagrobek usytuowany został w centralnej części parku; poza generałem Kucyńskim pochowany został również tutaj jego syn. Zarówno sam pomnik nagrobny jak i płytę inskrypcyjną ufundowała rodzina generała,
W Białej Karcie z 1994 roku znajdujemy też informację o dwóch trumnach znajdujących się w krypcie nagrobka. Obecnie po trumnach nie ma najmniejszego śladu.”

„Kaplica grobowa gen. Aleksieja Aleksandrowicza Kucyńskiego (Kuczyńskiego). Polaka w carskiej służbie - generała kawalerii. Służył w żandarmerii początkowo jako naczelnik w III Okręgu, potem w IV Okręgu Korpusu Żandarmów w Warszawie. Za wierną służbę i za zasługi w walce z powstańcami nagrodzony przez cara Aleksandra II nadaniem 8 folwarków (m. in Orło, Biel, Udrzyn, Czuraj) oraz częścią lasów brokowskich.”
powiatostrowmaz.pl/479-44f2b24a1bbfe.htm,
polskiekrajobrazy.pl
przetargi.propublico.pl

A teraz jeszcze jedno a co u mnie często się zdarza. Natknąłem się na nieścisłość. Na tablicy umieszczonej na grobowcu czytamy: Andriej Aleksandrowicz Kucyński, natomiast na tablicy ustawionej przy drodze 627: Aleksiej Aleksandrowicz Kucyński.
Na stronach internetowych np.: Urzędu Powiatu Ostrowskiego w zakładce Zabytki jest wzmianka o grobowcu Aleksieja Kucyńskiego. Tak wiec, jaka jest prawda?
Andriej: nimoz.pl/upload/wydawnictwa/cenne_bezcenne_utracone/2013/019cenne2013_mroz.pdf (polecam tę stronę)
przetargi.propublico.pl
Aleksiej:
powiatostrowmaz.pl/479-44f2b24a1bbfe.htm,
polskiekrajobrazy.pl,

Ponieważ poświęciłem czas na „zbadanie” położenia miejsca z tablicą dziesiątą nie mogłem postąpić inaczej jak tylko odnaleźć pozostałe, które związane są z polskimi dziejami historycznymi.
Tak, więc odwiedziłem Kańkowo, Daniłowo, Prostyń.

Uważam, że mimo kiepskiego oznaczenia miejsc na mapie pomysł tablic jest bardzo dobry. Przybliża mieszkańcom i pasjonatom historyczne miejsca walki o wolność, jakie znajdują się na terenie gminy.

Opisy tablic zamieszczone poniżej pochodzą z: http://bip.malkiniagorna.pl/public/get_file_contents.php?id=230761
Na stronie tej jest więcej zdjęć a które nie zostały zamieszczone na tablicach i chociaż część jest bardzo złej jakości (a kilka praktycznie nieczytelnych) to warto obejrzeć tę stronę.


Tablica nr 1
Tytuł:
Wojna polsko – bolszewicka w 1920 r. Wojskowy Zakład Leczniczy dla Chorych Gruźlicznych w Małkini
Tekst:
W tym miejscu w okresie międzywojennym funkcjonał Wojskowy Zakład Leczniczy dla Chorych Gruźlicznych w Małkini (pisownia oryginalna) będący jednostką podporządkowaną 1 Batalionowi Sanitarnemu Wojska Polskiego. Pododdział ten był okręgową instytucją wojskowej służby zdrowia podległą bezpośrednio szefowi sanitarnemu Dowództwa Okręgu Korpusu Nr 1 Garnizonu Warszawskiego. Pacjentami zakładu w większości byli żołnierze polscy walczący w wojnie polsko - bolszewickiej1920r. Zmarłych pacjentów Zakładu grzebano m.in. na cmentarzu wojskowym przy dzisiejszej ul. Leśnej. Po likwidacji szpitala w połowie lat dwudziestych XX w. dawne budynki poszpitalne służyły m.in. jako baza noclegowa dla organizowanych w Małkini kolonii letnich dla dzieci.

Tablica nr 2
Tytuł:
Wojna polsko – bolszewicka w 1920 r. Huzarzy śmierci.
Tekst:
W miejscowości Prostyń dnia 2 sierpnia 1920r. został zaprzysiężony jeden z najsłynniejszych polskich pododdziałów kawaleryjskich wojny 1920 r.
Dywizjon Jazdy Ochotniczej tzw. Dywizjon "Huzarów Śmierci" (mówiono o nich "Ci co nigdy nie biorą jeńców"). Na czele Dywizjonu stanął jego organizator, por. Józef Siła - Nowicki. W skład dywizjonu weszli oprócz ochotników, m.in. żołnierze Pułku Jazdy Tatarskiej im. Mustafy Achmatowicza, weterani dywizjonu Jazdy Kresowej, żołnierze plutonu liniowego 18. Pułku Ułanów, a w późniejszym okresie nawet Samodzielny Szwadron Policji Konnej z Łodzi. Dywizjon w początkowym okresie liczył 511 szabel i 20 karabinów maszynowych. W dniach 14 - 16 sierpnia 1920 r. uczestniczył w walkach o Radzymin. Po wygranej przez Wojsko Polskie bitwie warszawskiej kontynuował walkę przechodząc do działań pościgowych za uchodzącym na wschód nieprzyjacielem. Żołnierze Dywizjonu wykazali się w tych walkach męstwem m.in. zwycięsko szarżując na cofające się oddziały sowieckie pod Myszyńcem. Po zakończeniu wojny obronnej Dywizjon w wyniku reorganizacji jednostek wojskowych w Wojsku Polskim od 1922 r. stał się częścią 3 Pułku Strzelców Konnych im. Hetmana Polnego Koronnego Stefana Czarnieckiego, który stacjonował w garnizonie Wołkowysk (dziś miasto w obwodzie grodzieńskim na terenie Białorusi).


Tablica nr 3
Tytuł:
Powstanie styczniowe 1863 rok.
Tekst:
Stacja kolejowa w Małkini, wchodząc w skład strategicznego dla wojsk rosyjskich połączenia Warszawy z Petersburgiem stała się od początku Powstania Styczniowego areną zmagań powstańców z zaborcą. Już 23 stycznia 1863r., tuż po wybuchu powstania styczniowego, przybył do Małkini z Warszawy pociąg z powstańcami pod dowództwem Ignacego
Mystkowskiego. Po przyjeździe powstańcy podpalili most na Bugu (brak materiałów wybuchowych nie pozwolił zniszczyć żelazno - kamiennej konstrukcji mostu). W czasie krótkiego, dwudniowego postoju w Małkini
powstańcy przeprowadzili werbunek ochotników, a następnie oddział przemieścił się w kierunku Czyżewa, skąd przeszedł na teren Puszczy Białej. Z wielu powstańczych potyczek, które toczyły się wokół stacji w Małkini warto wspomnieć jeszcze o ataku jakiego dokonali powstańcy 17 maja 1863 r. Zaatakowali oni pociąg, którym przewożono 2 roty (kompanie) wojska rosyjskiego. Od celnego ognia powstańców zostało zabitych i rannych kilkudziesięciu żołnierzy carskich. Powstańcy wycofali się w bezpieczne dla nich kompleksy leśne niedalekiej Puszczy Białej.

Tablica nr 4
Tytuł:
Działalność Józefa Piłsudskiego w Organizacji Bojowej Polskiej Partii Socjalistycznej
Tekst:
Stacja kolei warszawsko - petersburskiej w Małkini była świadkiem wydarzeń antycarskiej rewolucji, która wybuchła w imperium rosyjskim w 1905r. W wydarzeniach rewolucji 1905r. na ziemiach polskich pozostających w zaborze rosyjskim aktywnie uczestniczyli członkowie Organizacji Bojowej Polskiej Partii Socjalistycznej (działał w niej m. in. przyszły Marszałek Polski - Józef Piłsudski). 26 grudnia 1905r. członkowie Organizacji Bojowej PPS zorganizowali napad w Wysokiem Mazowieckiem na kasę powiatowej administracji carskiej i skonfiskowali kilkaset tysięcy rubli zebranych w formie podatku od miejscowej ludności z przeznaczeniem na utrzymanie władz zaborczych na tym terenie. Bojownicy rozdzielili pieniądze i grupami ruszyli nocą ku Warszawie. Jedna z tych grup natknęła się na pościg w okolicach stacji kolejowej Małkinia. Zaskoczeni przez żandarmerię rosyjską i oddziały carskiej policji bojownicy stawili dzielny opór swoim prześladowcom. W rozegranej walce bojownicy PPS zabili wielu rosyjskich policjantów.


Tablica nr 5
Tytuł:
Wojna polsko – bolszewicka w 1920 r.
Tekst:
Podczas wojny polsko - bolszewickiej, w sierpniu 1920r., w krwawych walkach opóźniających natarcie bolszewickie idące od wschodu w kierunku na Warszawę walczył broniący się na linii Daniłowo – Kańkowo - Małkinia Górna 81 Pułk Strzelców Grodzieńskich im. Króla Stefana Batorego. W nocy z 3 na 4 sierpnia pułk dwukrotnie przeprawił się przez rzekę Bug, po czym w składzie II Brygady Wojska Polskiego pomaszerował do Małkini by wziąć udział w manewrze wojsk polskich, którego celem było wyjście na tyły wojsk sowieckich w rejonie Pułtuska. 5 sierpnia 1920r. pułk toczył ciężkie boje pod Daniłowem, a 7 sierpnia pod niedalekim Kaczkowem. W obu bitwach poległo pięćdziesięciu żołnierzy pułku. Zostali oni pochowani m.in. na cmentarzu wojennym w Małkini Górnej przy ul. Leśnej.

Tablica nr 6
Tytuł:
Wojna polsko – bolszewicka w 1920 r.
Tekst:
Podczas wojny polsko - bolszewickiej, w sierpniu 1920r., w krwawych walkach opóźniających natarcie bolszewickie idące od wschodu w kierunku na Warszawę, wyróżniła się 8 Dywizja Piechoty Wojska Polskiego, której żołnierze bronili m. in. miejscowości Kańkowo. Dywizja walczyła nad Bugiem w rejonie miejscowości Nur, gdzie przeprawiła się przez rzekę Bug.
Działania te osłaniał 13 pułk piechoty, który 4 sierpnia 1920r. musiał siłą torować sobie drogę do przeprawy. Po przekroczeniu rzeki Bug 13 pułk piechoty zebrał się w Małkini. Małkinia stała się także miejscem koncentracji innych jednostek 8 Dywizji Piechoty, m. in. 21 pułku piechoty „Dzieci Warszawy”. Na linii Małkinia – Kańkowo bronił się 33 pułk piechoty. Stawiał przez trzy dni zacięty opór, zyskując 2 karabiny maszynowe i 30 jeńców. Dnia 5 sierpnia walki przybrały szczególnie krwawy charakter. Nieprzyjaciel kilkakrotnie próbował przerwać polską obronę w tym rejonie. Ataki sowieckie zostały odparte, nacierające oddziały bolszewickie zostały zniszczone, wzięto nawet jeńców. Nieprzyjaciel dzięki męstwu polskich obrońców zaniechał dalszych ataków w tym dniu ograniczając się do działań nękających (noc z 5 na 6 sierpnia 1920r.), które polegały na okrzykach sugerujących przyszły atak piechoty i prowadzeniu intensywnego ostrzału pozycji polskich obrońców ogniem karabinowym i artyleryjskim. Od strony Kosowa Lackiego nacierające oddziały bolszewickie powstrzymywał dzielnie 36 pułk piechoty Legii Akademickiej. Żołnierzami tej słynnej jednostki byli studenci warszawskich szkół wyższych, Politechniki Warszawskiej i Uniwersytetu Warszawskiego. Obrona w rejonie Małkini trwała 3 dni – (2 - 4 sierpnia 1920r.).

Tablica nr 7
Tytuł:
II Wojan Światowa. Granica niemiecko – sowiecka.
Tekst:
W latach 1939 - 1941 na wschód od miejscowości Rostki Piotrowice, Podgórze Gazdy przebiegała granica niemiecko - sowiecka. Ustanowiona została w tajnym porozumieniu podpisanym w nocy z 23 na 24 sierpnia 1939r. przez ministrów spraw zagranicznych III Rzeszy Niemieckiej (Joachim von Ribentropp) i Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich (Wiaczesław Mołotow). Przepływająca nieopodal rzeka Bug stała się od roku 1939 do 1941 rzeką graniczną, której przekraczanie stało się nielegalne i było surowo karane przez administrację i wojska graniczne obu okupantów Polski. Często też przekraczanie granicy kończyło się śmiercią w wyniku postrzelenia przez pilnujących jej strażników niemieckich i sowieckich. Schwytanych na próbie przeprawy uciekinierów po stronie niemieckiej odsyłano do placówki hitlerowskiej tajnej policji państwowej Gestapo znajdującej się w Małkini Górnej przy ul. Nurskiej 25 (dziś gminny budynek komunalny przy miejscowym „Zajeździe pod Sosnami”; wg. relacji mieszkańców Małkini, inną siedzibą małkińskiego posterunku Gestapo zwaną przez miejscowych „Mordownią” był istniejący do dziś budynek dawnego hotelu przy ul. 1 Maja). Nielegalni uciekinierzy schwytani przez sowieckie wojska graniczne NKWD po stronie sowieckiej trafiali w pierwszej kolejności do zorganizowanego dla nich więzienia przejściowego, które ulokowano w dawnych zabudowaniach poklasztornych oo. Reformatów w Zarębach Kościelnych (w byłych celach zakonników zachowane są napisy jakie zostawiali przetrzymywani tam więźniowie). Następnie ludzie ci trafiali m.in. do więzień w Łomży, Białymstoku, Brześciu nad Bugiem lub Mińsku Litewskim. Granica przestała istnieć po napaści III Rzeszy na ZSRS 22 czerwca 1941r.

Tablica nr 8
Tytuł:
II Wojana Światowa. Wojna obronna 1939 rok.
Tekst:
Ważnymepizodem wojny obronnej 1939r. na ziemi małkińskiej była obrona mostów na rzece Bug (tzw. mostu „siedleckiego” i „warszawskiego”), która miała miejsce w dniach 01 - 07.09.1939r. Zmobilizowana 20 bateria przeciwlotnicza typu „A” wchodząca w skład 1 DywizjonuArtylerii Przeciwlotniczej z Grodna przybyła w rejon Małkini dnia 27.08. 1939 w
godzinach porannych z zadaniem obronny ww. mostów. Obroną dowodził będzie podporucznik artylerii przeciwlotniczej Witold Barancewicz. Gotowość bojową bateria osiągnęła tego samego dnia po południu. Okres od 27. 08 do 01.09.1939 upływa baterii na dostosowaniu zajmowanych stanowisk do obrony. Walka rozpoczęła się już 02.09.1939r. gdy mosty na Bugu zostały kilkakrotnie zaatakowane przez samoloty niemieckie. Dzień 03.09.1939r. przyniósł polskim obrońcom pierwsze sukcesy. Zestrzelony został samolot bombowy He 111. Niemiecka załoga samolotu zginęła śmiercią lotników. W kolejnych dniach bateria odpiera liczne ataki nieprzyjaciela. Małkinia, a w szczególności stacja kolejowa i mosty stają się obiektem silnego nalotu niemieckiego w dn. 04.09.1939r. Dowódca baterii wysłał do osłony stacji 2 plutony ckm. Płonęły zbombardowane domy i budynki. Było wiele ofiar śmiertelnych wśród cywilnej ludności Małkini. Miejscowość została praktycznie zniszczona. Bohaterską obronę mostów wspierają małkińscy kolejarze, którzy pod osłoną nocy, z wielkim poświęceniem i oddaniem naprawiają uszkodzone połączenia kolejowe dbając o ich przejezdność. Kolejne dni przynoszą dalsze sukcesy polskiej baterii. Zestrzelone zostają 2 bombowce typu Ju 86. Są również straty po stronie obrońców mostów. 1 żołnierz szeregowy zostaje zabity i jeden ranny. 05 września1939r. w kierunku Małkini napływają rozbite jednostki Wojska Polskiego z rejonu miasta Różan. Żołnierze zostają za trzymani na polecenie dowódcy obrony mostów i przekazani do dyspozycji mjr. Adama Wilczyńskiego, dowódcy jednostek WP w rejonie Małkini. Dnia 06.09.1939 oba mosty na rzece Bug zostają zaminowane i przygotowane do wysadzenia przez polskich saperów pod dowództwem ppor. sap. Wysockiego. Polska bateria broni dalej mostów na rzece. 07 września 1939r. Wojsko Polskie wysadza most „siedlecki” na Bugu. Tego samego dnia, w wyniku niemieckiego bombardowania i eksplozji założonych ładunków zniszczeniu ulega most „warszawski”. Polscy obrońcy odnoszą też sukcesy. Uszkodzony przez ostrzał polskich dział przeciwlotniczych niemiecki bombowiec zmuszony został do lądowania za Małkinią. Po zniszczeniu mostów bateria zmienia położenie i odchodzi na wschód od Małkini z zadaniem osłony wycofujących się w tym kierunku rozbitych wojsk polskich. Bateria w dniach 09 -10.091939r. oderwawszy się od nieprzyjaciela udała się w rejon koncentracji, zajmując nowe stanowisko bojowe w osłonie przeciwlotniczej miasta Bielsk Podlaski.


Tablica nr 9
Tytuł:
II Wojan Światowa. Wojna obronna 1939 rok.
Tekst:
Z walk, które toczyły się na ziemi małkińskiej podczas wojny obronnej na szczególną uwagę oprócz faktu obrony mostów na rz. Bug zasługują skuteczne działania silnego podjazdu 2. i 3. szwadronu wzmocnionego plutonem ckm i 2 armatami ppanc. 9. Pułku Strzelców Konnych z Grajewa dowodzony przez rtm. Walentego Pierzaka. Poddziały, tak jak i cały 9 PSK wchodziły w skład Podlaskiej Brygady Kawalerii działającej w ramach Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Narew”. W rejon Małkini strzelcy udali się z kierunku Ostrowi Mazowieckiej, dnia 8 września 1939r. Już następnego dnia (09.09.39r.) podjazd 9PSK w godzinach rannych ostrzelał niemiecki samochód pancerny, niszcząc go. Rozesłano podjazdy w kierunku mostów na rzece Bug, ale nie stwierdzono obecności nieprzyjaciela. Podjazd spędził noc z 9 na 10 września w rejonie kościoła przy ul. Kościelnej a następnie 10 września dołączył do macierzystego pułku, który przebywał w rejonie Zarąb Kościelnych.




Tablica nr 10
Tytuł:
Generał żandarmerii Aleksiej Aleksandrowicz Kucyński (Kuczyńskij).
Tekst:
Przy drodze Małkinia Górna - Ostrów Mazowiecka, po lewej stronie przed mostem na rzece Brok, wśród pól miejscowości Orło, znajduje się odrestaurowana w 2012 r. kaplica grobowa wzniesiona w II połowie XIX w. w formie żeliwnej altany. W murowanej krypcie został pochowany w roku 1875 rosyjski generał żandarmerii Aleksiej Aleksandrowicz Kucyński (Kuczyńskij; ur. 1803r.) – Polak w służbie carskiej, generał kawalerii armii Imperium Rosyjskiego. Służył w żandarmerii, początkowo jako naczelnik III-ego , później zaś IV-ego Okręgu Korpusu Żandarmów w Warszawie. Przed 1863r. śledził polskie przygotowania do wybuchu powstania styczniowego. Za wierną służbę i aktywne zwalczanie powstańców został nagrodzony przez cara Aleksandra II nadaniem majątku Orło. Do naszych czasów nie zachował się park krajobrazowy, który kiedyś otaczał mauzoleum.

 


 

5
Oceń (6 głosów)

 

 

Historyczne tablice w Małkini. - opinie i komentarze

terniterni
0
No cóż, wielu wśród Polaków było zdrajców z ostatnim królem Stanisławem Augustem Poniatowskim na czele. W XVIII wieku naszym rodakom znudziła się wolność. (2016-01-05 00:00)
al-Muellal-Muell
0
@terni Tak, powtarzajmy bzdury i nazywajmy ostatniego człowieka, który chciał Polskę ratować zdrajcą. Nie wiem jakie jeszcze kuriozalne wnioski będą wypływać z mitów i uproszczeń, które zastępują rzetelną naukę historii. (2016-01-16 00:00)
al-Muellal-Muell
0
@terni Tak, powtarzajmy bzdury i nazywajmy ostatniego człowieka, który chciał Polskę ratować zdrajcą. Nie wiem jakie jeszcze kuriozalne wnioski będą wypływać z mitów i uproszczeń, które zastępują rzetelną naukę historii. (2016-01-16 00:00)

skomentuj ten artykuł