Fiat 621 R w Policji Państwowej

/ 1 komentarzy / 13 zdjęć


Temat samochodów wykorzystywanych przez Policję Państwową nie został do tej pory dostatecznie zgłębiony przez historyków i miłośników przedwojennej motoryzacji. Chociaż ilość pojazdów wykorzystywanych przez Policję w okresie istnienia II RP była stosunkowo niewielka, to ze względu na różnorodność typów i marek aut będących na wyposażeniu tej formacji jest to zagadnienie niezwykle interesujące. Niestety większość zachowanych materiałów archiwalnych czy choćby zdjęć jest na tyle mała, że odtworzenie historii parku motorowego Policji Państwowej jest zadaniem bardzo trudnym. Ten krótki tekst ma zadanie chociaż w minimalnym stopniu przybliżyć jeden z pojazdów, który służył Policji Państwowej.

W niespokojnych latach 20-tych i 30-tych gwałtowne i brutalne manifestacje czy strajki robotnicze były na porządku dziennym. Formacją przeznaczoną do ich tłumienia oraz przywracania porządku były Oddziały Rezerwy Policji Państwowej powołane w roku 1923 i funkcjonujące w największych miastach oraz w najbardziej zapalnych rejonach kraju. Do szybkiego transportu kompanii ORPP potrzebne były odpowiednie pojazdy. Bardzo często do przerzucania policjantów wykorzystywano autobusy należące do cywilnych przedsiębiorstw komunikacyjnych, zwykłych ciężarówek czy samochodów należących do wojska.

Sytuacja zmieniła się w drugiej połowie lat 30-tych, gdy Oddziały Rezerwy Policji otrzymały przystosowane do ich potrzeb samochody ciężarowe Polski Fiat 621 R. Pojazd ten był odmianą produkowanego na licencji od roku 1933 Fiata 621 L (początkowo z części pochodzących z Włoch). Głównym elementem odróżniającym wersję R od wersji L jest rama podwozia, która w wersji R była przedłużona, a w miejscu mocowania tylnego mostu posiadała charakterystyczne wygięcia podłużnic, dzięki którym samochód był niżej zawieszony. Kolejne różnice to większy rozstaw osi, a także sposób montażu tylnego mostu, który w R-ce był odwrócony. Ze względu na niższe zawieszenie podwozie Fiata 621 R wykorzystywane było głównie do budowy 22 miejscowych autobusów komunikacji międzymiastowej i znacznie rzadziej aut ciężarowych. Z ogólnej liczby około 13 000 Fiatów 621 obu wersji wyprodukowanych w Polsce około 2800  stanowiła wersja R.

Konstrukcja

Policyjna odmiana Polskiego Fiata 621 R różniła się od najpopularniejszej wersji 621 L innym, bardziej zaokrąglonym kształtem kabiny kierowcy (brak charakterystycznego okapu), bardziej eleganckimi, masywniejszymi błotnikami kół przednich, większą ładownością i jak wspomniano wcześniej rozstawem osi. Skrzynia ładunkowa została zabudowana czterema rzędami ławek z oparciem, na których namiastkę komfortu podczas podróży zapewniały skórzane obicia. Na każdej ławce mieściło się pięciu policjantów w pełnym rynsztunku. Osoby siedzące na dwóch środkowych rzędach ławek podróżowały odwrócone plecami do siebie. Wraz z kierowcą i dysponentem załoga pojazdu liczyła 22 funkcjonariuszy. Komunikowanie się policjantów siedzących z tyłu z kierowcą umożliwiały okienka znajdujące się w przedniej części opończy i tylnej ścianie szoferki. Załadunek oraz desant z przedziału pasażerskiego był możliwy po opuszczeniu bocznych metalowych burt skrzyni ładunkowej. Na ich wewnętrznych ścianach znajdowały się stopnie, które ułatwiały wchodzenie do samochodu z ciężkim ekwipunkiem. Na tylnej burcie mocowane było koło zapasowe. Osłonę przed czynnikami atmosferycznymi zapewniała brezentowa opończa, której dzielone boki na czas działań zwijano do góry i zrolowane zapinano skórzanymi paskami. Wentylacja przedziału pasażerskiego odbywała się za pomocą niewielkich otworów wyciętych w opończy, po jednym w przedniej i tylnej ściance i po dwa otwory na bokach. Dzięki zastosowaniu znacznie dłuższej niż standardowa rury wydechowej spaliny odprowadzane były poza skrzynię ładunkową. Na zdjęciach prezentujących wypadowe Faty 621 R w czasie zajmowania Zaolzia czy też podczas działania ORPP we Lwowie, na lewej górnej części kabiny Fiata widoczny jest metalowy okrągły element. Jest to prawdopodobnie głośnik syreny. Dach szoferki pokryty był rozciąganym na siatce asfaltowanym brezentem lub sztuczną skórą.

Oddziały Rezerwy Policji Państwowej wykorzystywały kilkadziesiąt samochodów wypadowych Polski Fiat 621 R. Ilość ta nie pokryła w pełni potrzeb formacji bowiem jeszcze w roku 1938 w niektórych wyjątkowych przypadkach ciężarówki na rzecz Policji udostępniane były przez wojsko. Jednak Fiat 621 R pozwolił w znacznym stopniu podnieść mobilność i możliwości szybkiego reagowania specyficznych jednostek jakimi były kompanie przedwojennego odpowiednika dzisiejszych Oddziałów Prewencji Policji. Niestety do dnia dzisiejszego nie zachował się żaden oryginalny pojazd w tej wersji, prawdopodobnie nie przetrwała też dokumentacja techniczna ani instrukcje dotyczące tego pojazdu. W Muzeum Techniki w Warszawie znajduje się jedyny ocalały Fiat 621 R wyposażony w typową odmianę kabiny. Być może za jakiś czas pojawią się materiały, dzięki którym wiedzę na temat policyjnych Fiatów przestaniemy czerpać jedynie z archiwalnych zdjęć.

Źródła: 
Instrukcja użytkowania Fiata 621
A. Jońca, R. Szubański, J. Tarczyński, Wrzesień 1939 Pojazdy Wojska Polskiego.
A. Jońca, Wielki Leksykon Uzbrojenia T.29, Samochody Ciężarowe WP
T. Szczerbicki, Samochody osobowe i osobowe terenowe Wojska Polskiego 1918 - 1950

 


 

5
Oceń (3 głosów)

 

 

Fiat 621 R w Policji Państwowej - opinie i komentarze

al-Muellal-Muell
0
Bardzo ciekawe opracowanie. 5/5 ode mnie (2017-03-26 10:10)

skomentuj ten artykuł