Akta osobowe podoficera zawodowego WP

/ 18 zdjęć


Niniejszy artykuł adresowany jest przede wszystkim do chcących badać archiwa wojskowe w poszukiwaniu informacji o przodkach. Może on jednak okazać się przydatnym również dla osób zainteresowanych archiwistyką wojskową czy nawet tylko ludzi ciekawych jak Wojsko Polskie funkcjonuje „od kuchni”. Jakkolwiek opisany wzór teczki jest raczej współczesny, niewiele różni się od stosowanych w okresie PRL. Również fakt, że opisano tu teczkę podoficera nie ma wielkiego znaczenia – teczki oficerskie nie różnią się zbytnio.

Przedstawiony wzór teczki osobowej podoficera zawodowego pochodzi prawdopodobnie drugiej połowy lat 90. (lub nawet z początku XXIw.), jednak jej układ wskazuje, że wzór ten – z niewielkimi zmianami, przede wszystkim w nazewnictwie i symbolice – używany była również wcześniej – od lat 70., a być może nawet od lat 50. Jednocześnie istnienie w niej rubryk, które obecnie siłą rzeczy muszą pozostawać puste wskazywałoby na to, że ten wzór nie jest już wykorzystywany przez Wojsko Polskie.

Teczka z zewnątrz wygląda dość tradycyjnie, ale solidnie. Gruba kartonowa okładka w zielonej okleinie imitującej skórę nie posiada żadnych napisów na grzbiecie, jednak od frontu znajduje się wytłoczony wizerunek orła w koronie, napis „SIŁY ZBROJNE RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ”, poniżej zaś większą czcionką wytłoczono tytuł „AKTA PERSONALNE”. Poniżej znajdują się rubryki opisane „nazwisko”, „Imię i imię ojca” oraz „Rok urodzenia”. Prawdopodobnie rubryki te miały być wypełniane poprzez wytłoczenie, jednak powszechną praktyką było naklejanie tam pasków papieru z nadrukowanymi danymi.
Na wewnętrznej stronie okładki znajduje się miejsce na fotografię podoficera oraz potwierdzenie przez dowódcę tożsamości osoby przedstawionej na fotografii.
Dalsza zawartość teczki jest spinana razem metalowym klipsem. Rozwiązanie to jest na pewno wygodniejsze niż często praktykowane wcześniej zszywanie, gdyż ułatwia uzupełnianie teczki na bieżąco, jednak ma też zasadnicze wady, z których nie najmniejszą jest postępująca degradacja papieru wraz z utlenianiem się metalu. Rozwiązanie to dziwi trochę, gdyż w obecnych czasach w archiwach państwowych dąży się do usuwania wszelkich elementów metalowych (klipsy, spinacze, szpule do mikrofilmów) i zastępowania ich elementami nie wpływającymi na stan papieru (plastik, sznurek itp.).
Zasadnicza zawartość teczki dzieli się na trzy rozdziały. Pierwsza niezmiennie od czasów przedwojennych nosi nazwę zeszytu ewidencyjnego i jest najważniejszym elementem akt osobowych, gdyż zawiera najważniejsze informacje o żołnierzu.
Pierwsza strona zeszytu ewidencyjnego zawiera miejsce na numer kolejny w rejestrze alfabetycznym, personalia podoficera oraz pewne novum – rubrykę na PESEL ewidentnie stanowiącą dość późny dodatek do tradycyjnego układu rubryk. Poniżej znajduje się tabelka zawierająca listę awansów na kolejne stopnie podoficerskie, oraz druga informująca o przynależności do konkretnych korpusów osobowych oraz numerze specjalności wojskowej.
Dalsze dwie strony zawierają dane personalne podoficera. Oprócz dość oczywistych danych, takich jak data i miejsce urodzenia, narodowość, zawód, czy wykształcenie cywilne, znajdziemy również rubryki mniej spodziewane – takie jak przynależność do organizacji społeczno-politycznych; będące ewidentnie pozostałością po wcześniejszych wzorach – np. informacja o udziale w ruchu partyzanckim w latach 1939-1945; a nawet będące reliktem wpływów radzieckich, takie jak informacja o pobycie za granicą. W części tej znajdują się także informacje o sytuacji rodzinnej żołnierza.
Kolejne trzy strony zeszytu ewidencyjnego zawierają informacje o przebiegu służby wojskowej przed wstąpieniem do WP i pracy cywilnej. Również tutaj część rubryk wynika raczej z powielenia wcześniejszych wzorów, trudno bowiem oczekiwać od obecnych podoficerów zawodowych udziału w wojnie 1939r. czy służby w polskich formacjach wojskowych za granicą. Na pewno jednak mogą być wypełniane rubryki dotyczące wyszkolenia wojskowego (poza WP), służby w armiach obcych i oczywiście tabela opisująca przebieg pracy zawodowej i służby wojskowej przed wstąpieniem do WP. Zgodność danych ze stanem faktycznym miał podoficer potwierdzić własnoręcznym podpisem, zaś własnoręczność podpisu miał potwierdzić dowódca.
Dalsze cztery strony zeszytu ewidencyjnego dotyczą już służby w Wojsku Polskim. Znajdziemy tu informacje o powołaniu do służby czynnej, odbytych kursach, udziale w bojach, odniesionych ranach oraz otrzymanych odznaczeniach. Dwie strony zajmuje tabela przebiegu służby, następnie zaś znaleźć można informacje o orzeczeniach komisji lekarskiej oraz o wydanych wojskowych dokumentach osobistych, a także miejsce na uwagi.
Ostatnie dwie strony zawierają instrukcję wypełniania rubryk zeszytu ewidencyjnego.
Drugi rozdział, to miejsce na materiały opiniodawcze. Za okładką znajduje się spis załączonych dokumentów. W części tej zwykle znaleźć można okresowe charakterystyki/opinie służbowe, wnioski awansowe, a w rzadkich przypadkach (dotyczy starszych teczek) również wnioski odznaczeniowe.
Rozdział trzeci teczki osobowej to miejsce na materiały uzupełniające. Również tutaj znajduje się okładka i spis dokumentów. W części tej znajdziemy właściwie wszystko to, co powinno się znaleźć w teczce osobowej, ale nie jest materiałem opiniodawczym – np. świadectwa ukończonych kursów, orzeczenia lekarskie.

 


 

5
Oceń (1 głosów)

 

 

Akta osobowe podoficera zawodowego WP - opinie i komentarze

skomentuj ten artykuł