65 mm armata górska Schneider - Ducrest wz.1906

/ 2 komentarzy / 5 zdjęć


65 mm armata górska Schneider - Ducrest wz.1906 - powstanie

Armata francuska wz.1906, zwana oficjalnie Canon de montagne Mle 1906 zastąpiła wcześniej użytkowaną i wysłużoną już armatę 80 mm armatę górską de Bagne Mle 1878. Broń ta była projektowana z przeznaczeniem do walki we francuskich koloniach Afryki północnej, przez zespół kierowany przez płk Ducresta. Produkcją natomiast zajęły się zakłady Schneider'a.
Projekt charakteryzował się dużą nowoczesnością jak na ówczesne warunki. Jego unikalność wynikała z podstawowych założeń konstrukcyjnych. Po pierwsze wymagano aby armata miała minimalny odrzut, przy jednoczesnym zachowaniu niskej masy. Dodatkowo wymagano, aby na potrzeby trudnego terenu, w jakim miano ją użytkować istniała możliwość szybkiego jej rozmontowania i przetransportowania na grzbietach koni lub mułów.
Przed wybuchem I wojny światowej udało się ukończyć jedynie 120 sztuk. W czasie działań wojennych, pomimo skomplikowanej konstrukcji, kontynuowano ich produkcję, a armia francuska użytkowała je aż do końca lat dwudziestych jako działa górskie. Armata zastąpiona została przez 75 mm Schneider M(montagne) Mdl 1919. Aż do wybuchu II wojny światowej armata ta pozostawała we Francji w służbie jako działo wsparcia piechoty, często w jednostkach II linii lub w rezerwie.
Armata ta podzieliła los większości francuskiego sprzętu i w nieznanych ilościach dostała się w ręce niemieckie. Niemcy użytkowali ją pod nazwą 6.5 cm GebK 221 (f).
Poza Francją armata użytkowana była przez Albanię, Polskę i Grecję. Najciekawszy jednak epizod użycia armaty odnajdujemy jednak już po II wojnie światowej, gdy Izrael w 1948 roku, w czasie wojny z Arabami użytkował tą armatę pod nazwą Napoleonchik (słowo dziwnie zbliżone do polskiego:).

65 mm armata górska Schneider - Ducrest wz.1906 w Polsce

Omawiana armata trafiła do Polski jako pomoc wojskowa z Francji. Według źródeł francuskich armaty zostały 'przekazane' do Polski. Nie udało się ustalić kiedy dokładnie znalazły się w rękach Wojska Polskiego, ale należy sądzić, że około 1919 roku. Niektóre źródła wskazują także, że część armat 65 mm była konstrukcji włoskiej, przejęte od armii austriackiej, która wcześniej zdobyła je na Włochach.
Do Polski trafiły 24 armaty górskie. W 1921 roku, Zbrojownia nr 1 w Brześciu przeprowadziła ich modernizację. Wiadomo dziś, że wymieniono elementy celownicze oraz dodano płytę ochronną. Mimo tych zmian armaty przedstawiały niską przydatność bojową. W latach dwudziestych armaty wchodziły w skład wyposażenia 1 i 2 Pułku Artylerii Górskiej.
W 1939 roku armaty wz.1906 wchodziły w skład 1 i 2 Brygady Górskiej. W 1 Brygadzie Górskiej przydzielonej do GO 'Belsko' Armii 'Kraków' armaty znalazły się na wyposażeniu 151 Baterii Artylerii Górskiej (dow. kpt.Aleksander Dunin-Żuchowski) oraz 152 Baterii Artylerii Górskiej (dow. kpt. Stanisław Jan Sacha). Każda bateria po 4 działa. Natomiast w 2 Brygadzie Górskiej, przydzielonej do GO 'Jasło' w Armii 'Karpaty' armaty znalazły się na wyposażeniu 153 Baterii Artylerii Górskiej (dow. kpt. Jerzy Wróblewski). 153 BAG wchodziła w skład Brygady ON 'Podhale' i na jej stanie znalazły się także 4 armaty 65 mm wz.1906.
Z prostych wyliczeń wynika, że w Wojnie Obronnej 1939 roku wzięło udział jedynie 12 armat omawianego typu, rozdzielonych w trzy baterie górskie po 4 armaty w każdej. Co stało się z pozostałymi 12 armatami? Można się domyślać, że zostały wcześniej wycofane z linii ze względu na zużytkowanie.
Po Wojnie Obronnej cztery armaty znalazły się na Węgrzech i zostały przejęte przez tamtejszą armię. Według ustaleń autora musiały być to armaty ze 153 BAG z Brygady ON 'Podhale'. Ich dalszy los jest nieznany, ale nie należy się spodziewać większej roli bojowej niż szkolenie. Brak jakichkolwiek poszlak, aby armaty zostały zdobyte i były użytkowane były przez Niemców. 2 armaty 65 mm zdobyła Armia Czerwona

Konstrukcja

Wózek armaty podzielono na 3 części. Przednia część wózka składała się z dwóch części w układzie litery 'A'. Trzecia część stanowiła ogon, który połączony był z pozostałymi częściami układem sprężynowym. Układ ten pozwalał na wyginanie się ogona i w ten sposób pochłaniał część siły odrzutu. Tylna część ogona dawała się odczepić, a mimo to, działo można było nadal użytkować, co należy ocenić jako korzystne z punktu widzenia ciasnego terenu górskiego.
Drugim charakterystycznym elementem konstrukcji działa był zróżnicowany system odrzutu. Oporo-powrotnik wpierw cofał lufę, a następnie podnosił ją ku górze, wytracając cały odrzut. System ten, mimo iż był pozytywnie oceniany, powodował stosunkowo powolne prowadzenie ognia.
Armata rozkładała się na 4 części, z których każda mogła być transportowana na grzbiecie konia. Armata posiadała także kółko ogonowe, które odczepiano w czasie prowadzenia ognia, a miało usprawniać zmianę pozycji działa.

65 mm armata górska Schneider - Ducrest wz.1906 - podstawowe dane

Kaliber: 65 mm
Ciężar: - w położeniu marszowym: 450 kg
- w położeniu bojowym: 400 kg
Zasięg: 5.500 m (ew.6.500 m)
Pole ostrzału: - w pionie - -9º30, +35º,
- w poziomie - 100 tysięczne
Masa pocisku: - granat - 4 kg,
- szrapnel - 4,5 kg
Szybkostrzelność: 4 -8 strz/min
Prędkość początkowa pocisku: 330 m/s

Źródła
F.Kosar 'Gebirgsartillerie. Gesichte, Waffen, Organisation' Stuttgart 1987
A.Alvin 'Les Canons de la victorie', 8th Edition, Paris 1988
R.Łoś 'Artyleria polska 1914 - 1939'
K.Pindel 'Obrona Narodowa 1937-39'
A.Konstankiewicz 'Broń strzelecka i sprzęt artyleryjski formacji polskich i Wojska Polskiego 1914 - 39'

 


 

5
Oceń (6 głosów)

 

 

65 mm armata górska Schneider - Ducrest wz.1906 - opinie i komentarze

grzegorzg1960grzegorzg1960
0
Witam!Odnośnie pozostałych armat 65 mm miały wejś (weszły?) w skład 1 i 2 Nowąsądeckiego, Żywieckiego oraz 1 i 2 Przemyskiego Plutonów Obrony Narodowej. Utworzonych rozkazem Biura ds. ON MSWojsk.L.136 z dnia 27 lipca 1939. Termin pełnej gotowości miały osiągnąć 15 września 1939 roku. Nowosądeckie i Żywiecki plutony organizacyjnie weszły w skład Podhalańskiej Brygady ON, natomiast Przemyskie plutony weszły w skład Podkarpackiej Brygady ON.Zmobilizowane materiałowo zostały: Nowosądeckie przez 1 Pułk Strzelców Podhalańskich, Żywiecki przez 12 Pułk Piechoty,  Przemyskie przez 22 Pułk Artylerii Lekkiej. Daje nam liczbę 2 armaty x 5 plutonów = 10, co łącznie ze 151, 152 i 153 bateriami - 22 armaty.  (2013-12-04 00:00)
grzegorzg1960grzegorzg1960
0
Niestety nie napotkałem relacji z działań tych plutonów artylerii ON, jeżeli ktoś z forumowiczów natrafił na informację z działań bojowych tych pododziałów artylerii, proszę o kontakt. (2013-12-04 00:00)

skomentuj ten artykuł