152,4 mm haubica polowa wz.1909

/ 3 zdjęć


152,4 mm haubica polowa wz.1909 - powstanie

152,4 mm haubica polowa 1909 była rosyjską haubicą, której projekt powstał we francuskich zakładach Schneider.
Na początku XX wieku, armia rosyjska podjęła prace mające na celu modernizację posiadanego sprzętu artyleryjskiego. W tamach tych starań modernizacyjnych powstało kilka wyjątkowych konstrukcji artyleryjskich.
9 marca 1909 roku, Komitet Artylerii rozpatrzył wyniki testów przeprowadzonych na haubicach produkcji Krupp, Erhard, Schneider, Skoda i Bofors. Testy prowadzone były m.in. na głównej strzelnicy artyleryjskiej oraz w Szkole Podchorążych Artylerii. W wyniku testów uznano haubicę Skody i Boforsa za niewystarczające wobec wymagań postawionych przez Rosjan. Do drugiego etapu prób przeszły pozostałe haubice, a ostateczny wybór padł na haubicę firmy Schneider.
Wybór konstrukcji Schneider był podyktowany m.in. względami ekonomicznymi, gdyż haubica była w stanie strzelać amunicją 152 mm wz. 1877. Ich produkcję podjęly Zakłaty Putiłowskie. Pierwsze zamówienie zostało złożone 30 września 1909 i opiewało na 122 haubice. Pierwszą sztukę oddano w 1910 roku, a całość zamówienia ukończono do 1913 roku.
W roku 1912 zamówiono 154 haubice 1909 dla piechoty. Realizacja tego zamówienia została ukoczona już w 1914 roku. Trzecie zamówienie na 90 sztuk złożono w 1914 roku. Do w listopada 1917 roku fabrykę opuściło 56 haubic, do 20 lutego 1919 łącznie 94 haubice (4 dodatkowe zamówiono po drodze). Czwarte zamówienie złożono w 1916 roku, czyli już w ogniu walk I wojny światowej. Opiewało ono na 200 haubic.
Warto wspomnieć, że w 1914 roku, w czasie realizacji zamówienia wojsk lądowych, 89 haubic zamówiło Dowództwo Floty, na potrzeby fortecy Piotra Wielkiego. Do 24 grudnia 1916, wyprodukowano 14 haubic w wersji 'morskiej'. Nie są znane kompletne listy zamówień, jednak źródła rosyjskie opiewają łączną produkcję na 1020 sztuk z Zakładów Putiłowskich oraz 80 z Zakładów w Permie.
Do roku 1914, 152 mm haubice 1909 stosowane były prawie wyłącznie w fortyfikacjach stałych. Na początku 1915 roku w służbie fortyfikacji znajdowały się 164 haubice. W czasie wojny haubic zaczęto używać także w ciężkiej artylerii. W roku 1914 artyeria ciężka posiadała jedynie 8 haubic omawianego wzoru, a w 1915 roku już 140 sztuk. Do 1917 carska armia nie używała praktycznie haubic 1909 w fortyfikacjach.
Armia Czerwona w latach 20-tych prowadziła prace nad modyfikacją haubicy 1909. Celem modernizacji było zwiększenie zasięgu i kąta strzału. Pod koniec lat 20-tych przeprowadzono testy poligonowe z modyfikacjami, które wykazały że zwiększenie prędkości początkowej pocisku z 381 m/s do 410 m/s nie było możliwe, ze względu na deformacje lufy. Prędkość początkową zwiększono więc do 395 m/s. Na przełomie lat 1930-31 w Zakładach w Permie powstała zmodernizowana haubica 152,4 mm 1909/30. W 1931 roku zmodernizowany sprzęt wprowadzono na wyposażenie Armii Czerwonej. Modernizację haubic prowadzono także w Kijowie. W roku 1937 rozpoczęła się wymiana kół drewnianych na metalowe koła z oponami. W roku 1936, Armia Czerwona posiadała 1120 haubic 1909/30. W czasie ataku niemieckiego na ZSRR, 22 czerwca 1941 r., ACz posiadała 2611 haubic omawianego wzoru, co stanowiło wyposażenie artylerii armijnej i korpuśnej.
Haubice model 1909 używane były m.in. przez armię fińską i rumuńską.


Film nakręcony w czasie oblężenia Przemyśla przez Rosjan w roku 1915.
Na początku filmu widać 152.4 mm haubicę model 1909.

152,4 mm haubica polowa wz.1909 - w Polsce

Mało dziś wiemy o historii haubic 152,4 mm wz.1909 w Wojsku Polskim. Warto wspomnieć, że haubice tego typu znajdowały się na wyposażeniu formacji artylerii ciężkiej I Korpusu Polskiego w Rosji. Ze względu na nietypowy kaliber, haubice wz.1909 nie były nigdy popularnym sprzętem w Polsce. Część armat została zdobyta na Armii Czerwonej w latach 1919 - 20. Nie znamy dziś dokładnej liczby posiadanego sprzętu. Haubic tego wzoru używały jednostki artylerii ciężkiej, krótko po odzyskaniu niepodległości. Dla przykładu 4 bateria II dywizjonu Wielkopolskiego Pułku Artylerii Ciężkiej używała haubic wz.1909 w roku 1919.
Co ciekawe, pomimo iż haubice wz.1909 nie były już w latach 20-tych ani w 30-tych sprzętem etatowym, a najwyżej rezerwowym, to w ramach wymiany sprzętu z Jugosławią w latach 1932-33 do Polski przywieziono m.in. części do haubic wz.1909.

Konstrukcja

Haubica 152,4 mm wz.1909 miała lufę stalową. Zamek śrubowo - zawiasowy. Oporopowrotnik hydrauliczno - pneumatyczny umieszczony pod lufą. Łoże dolne jednoogonowe, skrzynkowe. Koła drewniane ze stalową obręczą dostosowane do trakcji konnej do 8 km/h.

152,4 mm haubica polowa wz.1909 - podstawowe dane

Długość lufy: 2160 mm
Masa marszowa: 4100 kg
Masa na stanowisku: 2725 kg
Kąt podniesienia: 0; +41o
Szybkostrzelność: 5-6 strz/min
Donośność: 9850 m
Prędkość początkowa: 381 m/s

Źródła

'Artyleria polska 1914 - 1939' R. Łoś
'Broń strzelecka Wojska Polskiego 1918-39' A.Konstankiewicz
http://ww1.milua.org/

 


 

5
Oceń (6 głosów)

 

 

152,4 mm haubica polowa wz.1909 - opinie i komentarze

skomentuj ten artykuł