:-( Wygląda na to że masz Adblocka. Utrzymujemy się z reklam żeby móc dostarczyć Ci wiadomości z Twojego regionu za które nie musisz płacić, czy mógłbyś rozważyć jego wyłączenie?
Felietony historyczne, Żołnierze generała Kleeberga część Zgrupowanie Brześć - zdjęcie, fotografia
Artur Żyłkowski - blog 30/09/2015 17:58

Uzupełnienie do części II.
*Przygotowania do obrony twierdzy Brześć.
Tymczasem sytuacja na Polesiu stawała się coraz groźniejsza.Niemieckie wojska pancerne zbliżały się do Brześcia i Kobrynia.Dnia 11 IX około godziny 17-stej płk.dypl.Stanisław Kopański-(szef Odziału III operacyjnego Sztabu Naczelnego Wodza ,poinformował dcę twierdzy Brześć,że:według informacji podanych przez władze administracyjne z rejonu Wysokie Litewskie posuwa się w kierunku na Brześć bliżej nieokreślony oddział pancerny npla...,,.Mógł być to oddział rozpoznawczy z 10 DPanc,,.Dane z rozpoznania wskazywały kierunek zagrożenia i możliwości bojowe wojsk niemieckich.
Przed gen.Plisowskim stanęło zadanie przygotowania jako jednolitego systemu obronnego twierdzy brzeskiej i przyległego do niej terenu.Twierdzę stanowił zespół starych rosyjskich fortyfikacji,rozrzuconych na dużym terenie.W zachodniej części miasta znajdowały się forty głównej linii obrony nad Bugiem i Muchawcem.Centralną część twierdzy otaczał rów wypełniony wodą.Poszczególne forty,jak i całość umocnień nie były przygotowane w okresie pokoju do działań obronnych.W fortach głównej linii znajdowały się magazyny z zapasami amunicji-(część jej była w transportach kolejowych).Ze względu na liczbę fortów i rozległy teren twierdzy do jej obrony potrzebna była dywizja forteczna,wzmocniona wojskami polowymi.Niestety, nie było nawet batalionu fortecznego.
Dywizja forteczna powinna się składać z dowództwa,sztabu,kwatermistrzostwa,9-ciu batalionów fortecznych:(96 ckm,12 armat ppanc 37 mm,3 moździerze 81 mm,4 armaty 75 mm )-każdy batalion,dywizjon artylerii plot-8 armat 40 mm i 4 armaty 75 mm,pułk artylerii lekkiej-(12 haubic 100 mm,24 armaty 75 mm),dywizjon artylerii ciężkiej-(12 haubic 155 mm),batalion saperów,batalion łączności-(kompania radiowa i telefoniczna),kompania rozpoznawcza.Ponadto do obrony pasa Widomla-Kodeń trzeba było jeszcze 2-3-ech dywizji piechoty do współdziałania z dywizją forteczną.
Takiej liczby związków taktycznych gen.Kleeberg od marszałka Rydza-Śmigłego nie otrzymał.
Gen.Plisowski,dysponujący tylko słabym zgrupowaniem Brześć wysłał patrole rozpoznawczo-ubezpieczeniowe na kierunek północny,zagrożony przez niemiecki 19 KPanc.Zasadniczymi siłami obsadził obronnie centralną-(wewnętrzną),pozycję twierdzy brzeskiej.Nie mając dostatecznych sił nie obsadził głównej linii obrony-(fortów obwodu zewnętrznego twierdzy).
Do 13 IX 56-sty batalion saperów-(dca por.Jan Polaczek)-dokonał zniszczeń na bezpośrednim przedpolu twierdzy.Saperzy przygotowali pola minowe,zawały i przeszkody przeciwpancerne,zarówno na bezpośrednim przedpolu,jak i wewnątrz twierdzy.Przygotowali także do zniszczenia mosty wiodące do twierdzy.
Dnia 12 IX dywizjon artylerii lekkiej-(dca mjr.Stanisław Komornicki),został przesunięty z zachodniego brzegu Bugu na wschodni:
-1 bateria kpt.Arseniego Mielniczuka i 2-ga bateria kpt.Mariana Westfalewicza,zajęły stanowiska ogniowe w rejonie lotniska Adamków,
-3-cią baterię kpt.Tadeusza Janiszewskiego wykorzystano w większości jako działa ppanc do strzelania ogniem na wprost.Trzy działony stanęły koło koszar 34-go pp,czwarty zaś-(por.Piotr Lebiedzki)-wysunięto nad Bug.
-Obie kompanie czołgów lekkich wykorzystano jako punkty ogniowe,rozbudowując dla nich stanowiska w ziemi na pierwszej i drugiej linii obrony.
-3-cia bateria artylerii przeciwlotniczej zajęła stanowiska ogniowe przy torze kolejowym,w rejonie koszar saperskich.
Do 13 IX załoga twierdzy brzeskiej osiągnęła gotowość do walki,a na przedpolu działały jej patrole rozpoznawcze.
Dnia 13 IX o godzinie 9.00-gen.Kleeberg wysłał z Brześcia do marszałka Rydz-Śmigłego meldunek,w którym podawał:,,W rejonie Brześcia spokojnie.Kręcą się drobne oddziały panc npla między:Siemiatycze-Wysokie Litewskie.Wykańczam organizacje obrony Brześcia.W Kobryniu spokój...Organizuję oddziały...,,-po nadaniu tego meldunku kolumna samochodowa ze sztabem gen.Kleeberga wyjechała z Brześcia przez Kobryń-Drohiczyn-Janów do Pińska.
W tym czasie dca twierdzy Brześć gen.Plisowski przesłał do Pińska meldunek,że w rejonie fortów północnych doszło do wymiany ognia między oddziałami ubezpieczeniowymi twierdzy,a pododdziałami rozpoznawczymi wojsk niemieckich.Donosił też o przemarszu kolumn zmotoryzowanych npla w kierunku Żabinka-Mokrany.Po południu gen.Kleeberg otrzymał meldunek rozpoznawczy od gen.Olszyny-Wilczyńskiego i przekazał je Naczelnemu Wodzowi juzem o godzinie 17.20:
,,Między 11.15-12.30 własny lotnik z 5-go plot stwierdził w trójkącie Ciechanowiec-Siemiatycze wielką jednostkę panc npla.gros na szosie Ciechanowiec-Siemiatycze-ok.200 wozów i samochodów.Między Brańskiem a Bielskiem Podlaskim-40 wozów panc na szosie.Dziadkowice-Boćki,w rejonie Dziadkowice 50 wozów panc.Most na Narwi między m.Zabłudów-Bielsk Podlaski spalony...Dca OK IX prosi o akcję lotnictwa bombowego dzisiaj lub o świcie jutro oraz przydział dla siebie lotnictwa rozpoznawczego...,,.
Przed front obrony w Brześciu i Kobryniu podchodziły niemieckie wojska pancerno-motorowe,a zgrupowanie Brześć i dywizja piechoty Kobryń nie miały potrzebnej ilości artylerii przeciwpancernej i do ognia pośredniego.
Wieczorem tego dnia zameldował się u gen.Kleeberga,już na stanowisku dowodzenia w Pińsku kmdr.Zajączkowski,który przedstawił skład i możliwości Flotylli Rzecznej.Otrzymał on zadanie patrolowania rzek Łań i Jasiołda oraz zorganizowanie dwóch batalionów pieszych.Późnym wieczorem dca obrony Polesia wysłał do Naczelnego Wodza meldunek, w którym donosił:
,,Oddziały własne przygotowują się do obrony rejonów Brześć i Kobryń.Garnizony północne w marszu na Drohiczyn i Janów,osiągnęły szosę słucką.Przed forty Brześcia podeszło rozpoznanie panc npla z kierunku Widomli-4-ry czołgi.Akcja porządkowania tyłów w toku...,,.Oddziały sformowane w Brześciu i Kobryniu osiągnęły gotowość do walk obronnych.Oddziały utworzone w Prużanie,Słonimiu i Baranowiczach były jeszcze w drodze na południe do rejonów obrony.
W nocy z 14 na 15 IX gen.Kleeberg otrzymał telefonicznie rozkaz marszałka Rydza-Śmigłego:,,Wszystkie oddziały wojskowe przedstawiające wartość bojową oraz środki transportu znajdujące się na południu linii Brześć-Piński należy odsyłać w kierunku południowym na Pokucie...,,.Niestety na tym obszarze nie było oddziałów zdolnych do walki,które gen.Kleeberg mógłby odesłać do południowo-wschodniej Polski.
Dowódca 19 KPanc-generał Heinz Guderian,zamierzał opanować miasto i twierdzę Brześć z marszu,następnie chciał osiągnąć Włodawę i w tym rejonie połączyć się z 22 KPanc-XIV Armii,nacierającym z południa,a jednocześnie rozwinąć pościg na Kowel.
Dnia 14 IX wojska 19 KPanc ruszyły do natarcia:
-3 DPanc:(5 i 6 pułk czołgów,batalion szkolny,3 dywizjon rozpoznawczy,3 brygada strzelców zmot,3 pułk strzelców zmot,75 pułk artylerii,39 dywizjon pancerny,39 batalion saperów,39 batalion łączności,83 pododdział zaopatrzenia,stan wyjściowy to: 372 czołgi i 36 samochodów pancernych,24 haubice,24 działa ppanc) z Kamieńca Litewskiego,Kosicz Wielkich,Puchaczewa obchodziła Brześć od wschodu-przez Żabinkę,pokonawszy rzekę Muchawiec,przez Stradecz,maszerowała na Włodawę,
-10 DPanc:(8 pułk czołgów,1 dywizjon 8 pułku rozpoznawczego,86 ppzmot,2 dywizjon 29 part zmot,batalion saperów,służby,razem stan wyjściowy:154 czołgi,36 samochodów pancernych,12 haubic) z Wysokiego Litewskiego i Kustynia podchodziła od północy do Brześcia,
-20 DPZmot:(69,76 i 90 pułk piechoty zmot,56 pułk artylerii-trzy dywizjony,1 dywizjon 56 pułku artylerii ciężkiej,oddział przeciwpancerny trzy baterie dział i kompania nkm,batalion zaopatrzenia,batalion łączności,batalion saperów,służby,razem stan wyjściowy :48 dział,36 dział ppanc,12 nkm) z Radziwiłłówki i Wołczyna zbliżała się wschodnim brzegiem Bugu do Brześcia,
-2 DPZmot-(drugorzutowa:5,25 i 92 pułk piechoty zmot,2 pułk artylerii-trzy dywizjony,1 dywizjon 38 pułku artylerii ciężkiej,2 oddziały przeciwpancerne,trzy baterie dział i kompania nkm,2 batalion zaopatrzenia,2 batalion łączności,32 batalion saperów,służby,razem stan wyjściowy:48 dział,36 dział ppanc,12 nkm)z Boćków ruszyła przez Żabinkę i Kobryń na Kowel.
Razem stan wyjściowy 19 KPanc to: 526 czołgów i 72 samochody pancerne,144 haubice,96 dział ppanc,24 nkm.
Z kierunków działania poszczególnych dywizji wynikało,że gen.Guderian,trzema dywizjami:(3 i 10 DPanc,20 DPZmot,wykonywał główne uderzenie w kierunku Brześć-Włodawa,a 2 DPZmot natarcie pomocnicze przez Kobryń na Kowel).19 KPanc dysponował też innymi jednostkami korpuśnymi,artyllerią i zapewnione miał wsparcie lotnictwa własnego.Przewaga siły ogniowej i manewrowej tego korpusu pancernego w porównaniu ze zgrupowaniem Brześć i DP Kobryń była miażdżąca.
*Walki o twierdzę Brześć:
Dnia 14 IX doszło do krótkich walk czołowych oddziałów 19 KPanc z pododdziałami rozpoznawczo-ubezpieczeniowymi zgrupowania Brześć na przedpolu obrony.Po południu II batalion,około 77 czołgów 8 pułku czołgów 10 DPanc stoczył walkę ze 113 kompanią czołgów lekkich,broniącą się w ogródkach działkowych na północ od Cytadeli.W tej nierównej walce 113 kompania straciła 12 wozów i przestała istnieć.W tym czasie dca 53 pociągu pancernego kpt.Mieczysław Malinowski prowadził rozpoznanie na kierunku Wysokie Litewskie.Pociąg stał nad rzeką Leśną,kiedy patrol rozpoznawczy 10 DPanc zaatakował placówkę polską.Załoga pociągu pancernego niezwłocznie otworzyła ogień z dział na wprost do niemieckich czołgów.Pod naporem przeważających sił 19 KPanc,ubezpieczenia zgrupowania Brześć wycofały się wraz z 3-cią baterią kpt.Janiszewskiego-(straciła jedno działo),do głównych sił twierdzy.Wkrótce potem 10 DPanc wkroczyła do nie bronionego Brześcia,a jej 1 dywizjon rozpoznawczy i 8 pułk czołgów,wspierane ogniem artylerii i bombowymi nalotami lotnictwa,dotarły do rejonu fortów głównej linii obrony twierdzy,a następnie zaatakowały Cytadelę.Dalsze natarcie tych sił zaległo pod ogniem armat ppanc,plot i czołgów ze 112 kompani czołgów,strzelającymi na wprost.Następnie 112 kompania czołgów lekkich zablokowała główną bramę Cytadeli czołgami oraz ogniem dział i ckm.Zapora ta,sprzężona z ogniem dalszych pododdziałów polskich załamała czołowe natarcie 8 pułku czołgów.W toku tej walki saperzy wysadzili most z niemieckimi czołgami i wzięli ich załogi do niewoli.W tym czasie dca IV batalionu pancernego-mjr.Karol Krzyżanowski,przydzielił plutonu czołgów rozpoznawczych batalionowi wartowniczemu,broniącemu północnego odcinka Cytadeli.
O godzinie 15.50 z walczącej Cytadeli gen.Plisowski przesłał do Sztabu Naczelnego Wodza meldunek,dotyczący dywizji pancernej Kempf:,,rejon Siedlce,dużo samochodów i czołgów niemieckich unieruchomionych z braku benzyny...,,.
Dnia 14 IX 3 DPanc maszerującą na Żabinkę poprzedzały patrole rozpoznawcze 3 dywizjonu rozpoznawczego,które po walce z samodzielnym patrolem rozpoznawczym nr 1 DP Kobryń,dotarły do stacji kolejowej w północnej części Kobrynia.W lukę między Brześciem a Kobryniem wchodziły wojska niemieckie,które odizolowały od siebie te dwa ośrodki oporu.
Kiedy koło stacji kolejowej w Żabince pojawił się patrol rozpoznawczy z 3 DPanc,gen.Plisowski skierował tam koło południa 55-ty pociąg pancerny-(dca kpt.Andrzej Podgórski).W rejonie Żabinki wyładował się z niego pluton czołgów rozpoznawczych i odjechał w kierunku mostu na Muchawcu,gdzie w szyku bojowym zaatakował samochody pancerne z dywizjonu rozpoznawczego niemieckiej 3 DPanc.W czasie tego ataku Niemcy spalili pociskami z armat trzy polskie czołgi,po czym dwa wycofały się.Nie udała się też próba dotarcia do mostu plutonowi wypadowemu 55-go pociągu pancernego.Dopiero pod ogniem dział z pociągu,Niemcy wycofali się z rejonu mostu na Muchawcu.W drodze powrotnej do Brześcia pociąg nr 55 podjął walkę z dalszymi oddziałami 3 DPanc,m.in z 5 pułku czołgów,ale ostrzelany przez działa 75 pułku artylerii niemieckiej odjechał do Brześcia.
W wyniku opanowania przez Niemców głównego dworca kolejowego w Brześciu,gen.Plisowski wycofał oba pociągi pancerne nr 53 i 55 do Kowla.
Po nieudanej próbie opanowania Cytadeli z marszu gen.Guderian większością sił korpusu,nakazał atakowanie centrum twierdzy z kierunków:
-10 DPanc,wzdłuż szosy Czernawczyce,
-20 DPZmot,z północy wzdłuż Bugu,
-3 DPanc, od wschodu obejść Żabinkę ,tworząc z tej strony pierścień zewnętrznego okrążenia.O godzinie 1 w nocy dnia 15 IX rozpoczęto artyleryjskie przygotowanie ogniowe,a z nastaniem dnia wsparcie bombowe lotnictwa.Pod takim wsparciem ogniowym dwie dywizje niemieckie ruszyły do ataku.Obrońcy stawiali zdecydowany opór,odpierając liczne ataki,załamując niemieckie natarcia na grzbiecie wału fortecznego.Zgrupowanie Brześć biło się w całkowitym osamotnieniu,a ciągłe nawały artyleryisko-bombowe kruszyły jej system obronny.
W kolejnym natarciu 16 IX pod przykryciem ogniowym artylerii i lotnictwa 20 DPZmot i 10 DPanc miały opanować Cytadelę twierdzy brzeskiej.Po opanowaniu północnej części Cytadeli przed południem 20 DPZmot opanowała stanowiska 3 baterii artplot,która wycofała się do koszar saperskich.W pobliżu stał pluton czołgów ppor.Nagórskiego,ale i on wycofał się na drugą stronę Bugu w kierunku Terespola.Jednakże dalsze natarcie zostało przez obrońców twierdzy zatrzymane.
W dniach 14-16 IX 1939 roku zgrupowanie Brześć odparło siedem natarć piechoty z czołgami,wspieranymi ogniem artylerii i uderzeniami bombowymi lotnictwa.W czasie tych walk pododdziały polskie straciły ok.40% ludzi-(zabici i ranni),szpital w twierdzy był przepełniony,a przed południem 16 IX Niemcy zniszczyli elektrownię i zabrakło oświetlenia.Generał Plisowski nie miał,też od dwóch dni łączności z gen.Kleebergiem,gdyż budynek sztabu trafiony został pociskami artyleryjskimi,niszcząc węzeł łączności.Zaistniała więc groźba całkowitego zniszczenia zgrupowania Brześć,jeśli nadal pozostanie w twierdzy.Po południu w dniu 16 IX na odprawie kadry dowódczej,generał Plisowski podjął decyzje o opuszczeniu Cytadeli przez zgrupowanie.Zgrupowanie miało się przebijać przez oblegające Cytadelę siły 19 KPanc,drogami prowadzącymi na zachodni brzeg Bugu w kierunku Terespola.Stąd miano maszerować na południe od Brześcia i ześrodkować się w Kodniu nad Bugiem.Por.Polaczek,dca 56 batalionu saperów miał do zmierzchu rozminować drogi wiodące na Terespol oraz zorganizować na nich regulacje ruchu.Po przejściu ostatnich oddziałów zapewnić osłonę,jako straż tylna.Wymarsz zgrupowania 16 IX po zapadnięciu zmierzchu.
Do zmroku 2-ga kompania saperów 56 bsap-ppor.Kazimierza Giaro oczyściła z min drogi prowadzące na Terespol i przystąpiła do regulacji ruchu kolumn wychodzących z Cytadeli.Rejon dróg ostrzeliwała niemiecka artyleria.Z twierdzy wyszły:
-dowództwo i sztab zgrupowania,
-batalion marszowy 34 pp,kpt.Zdzisława Radziszewskiego,
-batalion marszowy 35 pp,kpt.Zdzisława Baczyńskiego,
-56 batalion saperów,por.Jana Polaczka,
-bateria artylerii lekkiej,
-działon 3 baterii artylerii przeciwlotniczej,
-służby.
Pododdziały miały po 2-3 jednostki ognia na karabin,1000 naboi na km,około 40 pocisków na działo.Wśród pododdziałów,które wyszły z Cytadeli brakowało batalionu marszowego 82-go pp,którego dca kpt.Wacław Radziszewski postanowił bronić się do końca.Droga odwrotu została odcięta przez Niemców i tyłowa kolumna 56-go batalionu saperów musiała przebijać się prze twierdzę brzeską.Batalion ostrzeliwując się minął forty i szedł na południe,gdzie o świcie osiągnął rejon Kodnia.Tego dnia o godzinie 7.00-(tj. 17 IX 1939 roku),10 Dpanc i 20 DPZmot opanowały wewnętrzną i centralną pozycje twierdzy Brześć.
Stanowisko dowodzenia 19 KPac ulokowało się w budynku urzędu wojewódzkiego.
Utrata twierdzy brzeskiej pozbawiła wojska obrony Polesia zgrupowania generała Plisowskiego.Niemiecki 19 KPanc opanował brzeskie węzły dróg kołowych i kolejowych,co zapewniało mu możliwość rozwijania działań w głąb Polesia.W Brześciu pozostały składnice okręgowe amunicji,uzbrojenia i składów materiałów pędnych,który zapasy nie zostały ewakuowane.
W Cytadeli wzięto do niewoli 8-miu oficerów i 980-ciu podoficerów i szeregowych,łącznie 988-iu żołnierzy,którzy nie wyszli z całością sił.
*Post scriptum Grupy Brześć.
Kiedy grupa Brześć osiągnęła rejon Kodnia w dniu 17 IX 1939 roku,generał Plisowski przekazał dowodzenie szefowi sztabu ppłk.Horakowi.Zabrał ze sobą,dowódcę piechoty ppłk.Sosabowskiego z adiutantem ppor.Janem Mazarskim i odjechał na południe,gdzie dołączył do GO kawalerii gen.Władysława Andersa.Dowódca zgrupowania Brześć-ppłk.Horak postanowił dołączyć do wojsk Frontu Południowego gen.Sosnkowskiego i pomaszerował na południe.Dnia 20 IX do zgrupowania dołączył 56 bsaperów por.Polaczka.W dniu 25 IX zgrupowanie stało w lesie koło Krasnegostawu,175 km od Brześcia,podporządkowane płk.Władysławowi Filipkowskiemu,który dowodził grupą zbiorczą.W dniu 27 IX nad zgrupowaniem objął dowództwo płk.Tadeusz Zieleniewski-(były dca 33 DP),który podzielił je na trzy grupy pod dowództwem pułkowników:Leona Koca,Władysława Filipkowskiego i Władysława Płonki i postanowił dotrzeć 29 IX do lasów nad Sanem na południe od Janowa Lubelskiego,30 IX rozpoznać San,a 1 X sforsować go i przejść na Węgry.W dniu 28 IX z grupowanie Brześć-(bataliony z 34 i 35 pp,56 bsap),ruszyły z rejonu Wysokie i maszerowały przez Zdziłowice-Godziszów,gdzie o świcie 29 IX napotkano w Janowie Lubelskim siły niemieckie.Zgrupowanie rozwinęło się do natarcia i opanowało w boju Janów.Słaba grupa płk.Zieleniewskiego nie mająca możliwości przebicia się przez San-(gdzie stały trzy korpusy armijne 8,17 i 18) w dniu 2 X 1939 roku złożyła broń.
*Post scriptum Twierdzy Brześć:
Zgodnie z postanowieniami Paktu Ribbentrop-Mołotow Brześć nad Bugiem znajdował się w strefie interesów ZSRR. Po agresji ZSRR na Polskę, która rozpoczęła się 17 IX 1939, do Brześcia zbliżyły się oddziały 29 Brygady Czołgów Armii Czerwonej pod dowództwem Siemiona Kriwoszeina. Niemcy podjęli wówczas decyzję o opuszczeniu miasta przez Wehrmacht i przekazaniu go Armii Czerwonej. Uroczystość miała być poprzedzona wspólną paradą wojsk Armii Czerwonej i Wehrmachtu.Parada odbyła się na ulicy Unii Lubelskiej, rozpoczęła się o godzinie 16 w dniu 22 IX 1939 roku.Trybuny zwycięstwa, przed którymi paradowali żołnierze radzieccy i niemieccy, zostały zbudowane przez wojska radzieckie, ozdobione swastykami i czerwonymi gwiazdami. Defiladę odebrali wspólnie Heinz Guderian i Siemion Kriwoszein na trybunie ustawionej przed gmachem Urzędu Wojewódzkiego województwa poleskiego.Pozostałości 82 batalionu marszowego z kpt.Radziszewskim w okresie od 17 do 26 IX 1939 roku stawiły zacięty opór Niemcom, a później również jednostkom Armii Czerwonej. W nocy z 26 na 27 IX kpt.Radziszewski z niewielką grupą obrońców opuścił twierdzę i udał się do wsi Murawiec.Armia Czerwona zajęła twierdzę Brześć.


Źródła polskie:
1.Zgromadzone w WIH-dokumenty ze sztabów SGO Polesie i związków taktycznych:ogólne rozkazy bojowe,instrukcje,wytyczne,meldunki i pisma.Dokumenty w większości zostały opublikowane w pracy: Wojna obronna Polski 1939.Wybór źródeł,Wawa 1968.
W/w zespół dokumentow nie jest kompletny.
2.Relacje,artykuły,wspomnienia,pisma i opracowania uczestników walk przechowywane w WIH,CAW i zbiorach środowisk żołnierzy SGO POLESIE.
-Relacja uczestnika walk Tadeusza Jacka Grzeszkiewicza:Działania SGO Polesie.
-Adam Jarosiński:Dziennik z udziału w kampanii jesiennej w Polsce w 1939r.
-Uwagi do relacji mjr.dypl.Juliusza Szychiewicza z 19 VIII 1966 r:O działaniach Podlaskiej BK Ludwika Kmicica-Skrzyńskiego,
-Relacja Aleksandra Schottka z działań II batalionu 179 pp w bitwie pod Kockiem,
-Zygmunt Podhorski:Bitwa pod Kockiem GO Polesie od 1 do 5 X 1939r.,
-Feliks Miodowski:Relacja z udziału w kampanii 1939r.,
-Mieczysław Pruszyński:Batalion marszowy Różan w kampanii 1939r.,
-Zygmunt Stanicki:SGO Polesie w kampanii wrześniowej 1939r.
3.SGO Polesie w dokumentach i wspomnieniach.Część 2.Służby.Obrona Brześcia.Dywizja Kobryń.-praca zbiorowa.CAW 2014.
Źródła niemieckie:
1.Dziennik działań bojowych GA Północ i Południe z kampanii w Polsce:(1 IX 1939-2 X 1939):Der Feldzug in Polen 1.bis 30.September 1939.
2.Mapy i skład wojsk:Das taegliche Lagenbild nach den Originalkarten 1:1 000 000 der Operationsabteilung des Generalsstabes des Heeres.
3.Heinz Guderian:Wspomnienia żołnierza.
4.Wyciąg z dziennika działań bojowych 14 KZmot.1-12 X 1939.
5.Alte Kameraden 1979 nr.12-artykuł dotyczący działań bojowych 13 DPZmot w kampanii polskiej 1939r.
6.Wilhelm Jungermann:reportaż z działań bojowych 13 DPZmot pod Kockiem w:Der Mitteldeutsche nr 297 z 29 X 1939.
7.Georg Tessin:Verbande und Truppen der deutsche Wehrmacht und Waffen SS im zeiten Weltkrieg 1939-45,t.II,III,IV.
8.Zdjęcia z albumów żołnierzy niemieckich.

Reklama

Żołnierze generała Kleeberga część V:Zgrupowanie Brześć. komentarze opinie

  • Zbyszek Z 2015-10-06 00:00:00

    Bardzo ciekawe informacje, ale mam drobną sugestię i nie jest to złośliwa krytyka.
    Stosujesz naprzemiennie skróty z pełnymi określeniami, trochę utrudnia to czytanie.
    Osiem razy napisać Korpus Pancerny w takim tekście, to nie będzie tragedia.
    Dodatkowo po przecinku, czy kropce trzeba dawać odstęp, tekst staje się czytelniejszy.

Dodajesz jako: |

Ogłoszenia PREMIUM

Chcesz coś sprzedać lub kupić, oferujesz usługi, szukasz pracownika lub pracy?

Dodaj swoje drobne ogłoszenie w naszym serwisie. Zapraszamy!

Dodaj ogłoszenie
Reklama
 Reklama

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 roku tzw. RODO. Nowe prawo nakłada na nas obowiązek uzyskania Twojej zgody na przetwarzanie przez nas danych osobowych w plikach cookies

Oświadczam, iż zapoznałem sie z Polityką prywatności i zgadzam się na zapisywanie i przechowywanie w mojej przeglądarce internetowej tzw. plików cookies oraz na przetwarzanie zaszyfrowanych w nich danych osobowych pozostawianych w czasie korzystania z innych stron internetowych, serwisów oraz parametrów zapisywanych w plikach cookies w celach marketingowych, w tym na profilowanie i w celach analitycznych przez dobroni.pl, oraz ZAUFANYCH PARTNERÓW.

Administratorzy danych / Podmioty którym powierzenie przetwarzania powierzono

Military Art Sp. z o.o. z siedzibą w Sochaczew 69-500, Warszawska 8

Cele przetwarzania danych

1.marketing, w tym profilowanie i cele analityczne
2.świadczenie usług drogą elektroniczną
3.dopasowanie treści stron internetowych do preferencji i zainteresowań
4.wykrywanie botów i nadużyć w usługach
5.pomiary statystyczne i udoskonalenie usług (cele analityczne)


Podstawy prawne przetwarzania danych


1.marketing, w tym profilowanie oraz cele analityczne – zgoda
2.świadczenie usług drogą elektroniczną - niezbędność danych do świadczenia usługi
3.pozostałe cele - uzasadniony interes administratora danych


Odbiorcy danych

Podmioty przetwarzające dane na zlecenie administratora danych, w tym podmioty ZAUFANI PARTNERZY, agencje marketingowe oraz podmioty uprawnione do uzyskania danych na podstawie obowiązującego prawa.

Prawa osoby, której dane dotyczą

Prawo żądania sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych; prawo wycofania zgody na przetwarzanie danych osobowych. Inne prawa osoby, której dane dotyczą.

Informacje dodatkowe

Więcej o zasadach przetwarzania danych w "Polityce prywatności"