:-( Wygląda na to że masz Adblocka. Utrzymujemy się z reklam żeby móc dostarczyć Ci wiadomości z Twojego regionu za które nie musisz płacić, czy mógłbyś rozważyć jego wyłączenie?
Publikacje, Światełko żołnierza - zdjęcie, fotografia
Wojciech Dąbrowski - blog 19/11/2017 21:46

Wiem, że 1 listopada już dawno minął, lecz nie mogłem wcześniej napisać o tym święcie które jest pełne zadumy i wspomnień, wspomnień o tych co odeszli. Są miejsca, o których należy pisać by pamięć o nich, o ich prawdziwym znaczeniu utrwalała się, by nikt nie mógł ich nigdy marginalizować.

 

Jak co roku w Dniu Zmarłych odwiedzam nie tylko groby rodzinne. Jest to dzień, w którym pamiętam o zapaleniu światełka dla żołnierza (chociaż nie zawsze jest to odosobnione miejsce czy mogiła). W tym roku pogoda pokrzyżowała mi plany ulewnym deszczem i wizyta na warszawskim Bródnie 29 października (muszę dzielić odwiedzanie grobów na dwa dni) nie zaowocowała spacerem w poszukiwaniu nagrobków czy tablic wojennego pokolenia. Dopiero 1 listopada aura stała się przychylna i mogłem spokojnie odwiedzić Cmentarz Powstańców Warszawy oraz Pawiak. O miejscach tych już pisałem więc o cmentarzu Wolskim już tylko w pewnym skrócie.

 

Po wybuchu Powstania Warszawskiego i ciężkich walkach w stolicy, na rozkaz Hitlera rozpoczęło się równanie miasta z ziemią oraz mordownie jego mieszkańców. Bez litości zabijano kobiety w ciąży, chorych i rannych w szpitalach, jeńców, osoby duchowne. Przez wszystkie dzielnice przeszły niemieckie szwadrony śmierci. Jednak największym mordem była rzeź Woli, która pochłonęła 50 do 80 tys. ofiar.

W innych dzielnicach Warszawy zamordowano i spalono tysiące mieszkańców. Prowizoryczne cmentarze powstawały na chodnikach, trawnikach, placach, skwerach, podwórkach, dziedzińcach wszędzie gdzie tylko to było możliwe. Przy zwłokach starano się zostawić informacje pozwalające na identyfikację w postaci jakichkolwiek dokumentów czy też karteczek wkładanych do kieszeni ubrania lub do butelek zostawianych w grobie.

 

Po upadku powstania oddziały żołnierzy AK zostały wzięte do niewoli, a ludność cywilną Niemcy wygnali z miasta, których droga wiodła przez obóz Dulag 121 w Pruszkowie, Przeszło przez niego 650 tys. warszawiaków.

 

17 stycznia 1945r. wyzwolona Warszawa to pokryty śniegiem cmentarz wśród zgliszcz i ruin. Wczesną wiosną zawisła nad miastem groźba wybuchu epidemii z uwagi na zwłoki poległych i pomordowanych leżące na ulicach, na klatkach schodowych domów, w mieszkaniach, piwnicach i ruinach zburzonych domów. Wyznaczono tymczasowe miejsca pochówku: Ogród Krasińskich, plac Starynkiewicza, plac Wilsona, Park Dreszera, ogród Instytutu Głuchoniemych na placu Trzech Krzyży, ul. Czerniakowską róg Okrąg.

 

W lipcu 1945r. powstała idea stworzenia Cmentarza Poległych w Powstaniu (taka była pierwotna nazwa). Na ten cel wybrano teren między wolskim cmentarzem katolickim a ul. Redutową. Miał mieć 8 ha (w innych opracowaniach 13 ha). Projekt opracowali architekci prof. Romuald Gutt i Alina Scholtzówna. Uroczyste otwarcie nekropolii odbyło się 29 listopada 1945r. (w innych opracowaniach 25 listopada 1945r.) kiedy to rozpoczęły się pierwsze pochówki zwłok. Najpierw chowano tych, którzy leżeli na wierzchu, w gruzach i mieszkaniach w różnych miejscach Warszawy. Z uwagi na znalezienie dużych ilości ludzkich prochów postanowiono wybudować kryptę, by tam je złożyć. Największy taki pogrzeb odbył się 6 sierpnia 1946r. Na wojskowych ciężarówkach wieziono w kondukcie żałobnym 117 trumien (12 ton prochów w innych opracowaniach 5.5 tony, 8.5 tony). Ostatecznie w kurhanie złożono 20 ton (w innych opracowaniach 12 ton) ludzkich szczątków.

 

Na cmentarzu Powstańców Warszawy leży około 8 do10 tys. żołnierzy powstania. Pozostali to ludność cywilna. W księgach cmentarnych odnotowano 104 tys.105 osób, poległych głównie podczas Powstania Warszawskiego.

Tak dokładne określenie ilości pogrzebanych uzyskano, gdy szacunkowo obliczono liczbę z prochów złożonych pod kurhanem i dodano dokładną ilość złożonych ciał w mogiłach zbiorowych. Dotychczas znane jest jedynie około 3.300 nazwisk.

 

Jest to największy cmentarz wojenny w Polsce i jeden z największych w Europie, chociaż na to nie wygląda, gdyż układ istniejących mogił powoduje pewien problem w oszacowaniu jego powierzchni. W latach 60-tych, gdy postanowiono „uporządkować” cmentarz, teren zaorano niszcząc istniejące, prowizoryczne nagrobki pozostawiając tylko 1,5 ha, wyznaczając 177 prostokątnych mogił zbiorowych. Pozostałą część przeznaczono na anonimowy park obsadzony młodymi dębami, nazwany później Parkiem Powstańców Warszawy.

Od samego początku ówczesna władza była nieprzychylne nastawiona do żołnierzy AK.

Już przy przenoszeniu ciał do prowizorycznych mogił zbiorowych w 1945r. niszczono dokumenty czy butelki z nazwiskami powstańców, by złożyć ich w bezimiennych grobach.

Do ksiąg cmentarnych poległych żołnierzy Armii Krajowej starano się w ogóle nie wpisywać lub zapisywać jako osoby cywilne.

 

Polskie władze komunistyczne zawsze chciały pomniejszyć znaczenie tego miejsca. Do końca lat 50-tych Cmentarz Powstańców Warszawy znajdował się w stanie skrajnego zaniedbania. Nawet jego nazwę w pewnym momencie zmieniono na Cmentarz Miejski nr II na Woli. W latach 60-tych na mogiłach ustawiono prostokątne tablice z piaskowca z wyrytym komunistycznym Krzyżem Grunwaldu, by optycznie sugerować odmienny wizerunek nekropolii. Aby zagmatwać prawdę, obok powstańców pochowano żołnierzy kampanii wrześniowej 1939r., Żydów rozstrzeliwanych przez Niemców, ofiary lat okupacji, żołnierzy LWP, żołnierzy sowieckich poległych w 1945r., partyzantów, milicjantów.

 

20 września 1973r. ustawiony został na kurhanie potężny pomnik autorstwa rzeźbiarza Gustawa Zemły. Umieszczony napis głosił: "Polegli-Niepokonani 1939-1945." O faktycznym znaczeniu pomnika mówiła niewielka tablica informacyjna umieszczona z tyłu kurhanu, a więc w założeniu miała być słabo widoczna. Jej napis brzmiał: „Tu spoczywają prochy ponad 50 tysięcy Polaków poległych w latach 1939-1945 w walce o wolność Ojczyzny z hitlerowskim najeźdźcą”.

 

W roku 1995 Cmentarz Powstańców Warszawy został wpisany do ewidencji zabytków.

 

W 1998r. uznano, iż cmentarz ma charakter cmentarza wojennego i podlega opiece administracji państwowej na mocy ustawy o grobach i cmentarzach wojennych z 28 marca 1933 r.

 

W 2001r. pomnik Polegli Niepokonani ustawiony na kurhanie z prochami 50 tysięcy ludzi został uzupełniony o kotwice, krzyże oraz napis "Powstanie Warszawskie 44".

Wymieniono też tablicę informacyjną na kurhanie, gdzie treść teraz brzmi: „W tym miejscu spoczywają prochy ponad 50 tysięcy Polaków, cywilnych mieszkańców Warszawy oraz żołnierzy Armii Krajowej, poległych za wolność ojczyzny, zamordowanych przez Niemców podczas Powstania Warszawskiego w sierpniu i wrześniu 1944 r. 6.VIII.1946 r. złożono tu 117 trumien z prochami ofiar zamordowanych i spalonych, przywiezionych między innymi z siedziby Gestapo w Al. Szucha, ul. Wolskiej, ul. Górczewskiej, Parku Sowińskiego, ze szpitala św. Stanisława (fabryka Franaszka), ul. Moczydło, ul. Młynarskiej”.

 

W 2012r. Cmentarz Powstańców Warszawy został wpisany do rejestru zabytków pod numerem A-1057.

 

Również w 2012r. Rozpoczął się gruntowny remont z wymianą tablic w kwaterach przywracający prawdziwy charakter pochówków. Prace renowacyjne zakończyły się przed 1 sierpnia 2014r.

 

(źródło http://www.sppw1944.org/index.html?http://www.sppw1944.org/pamiec/cpw.html)

 

Na terenie parku Powstańców Warszawy (który jest terenem cmentarza) ponownie stanęła wystawa „Zachowaj ich w pamięci”, o której więcej pisałem rok temu a która po raz pierwszy stanęła w tym miejscu w 2015r. Składa się z 93 brył podświetlanych nocą. Znajduje się na nich 57189 nazwisk poległych i zaginionych podczas Powstania Warszawskiego. Przy każdym nazwisku znajduje data urodzenia i ostatnie miejsce pobytu lub zamieszkania. Lista jest uzupełniona o 1754 nowe nazwiska i dokonano 3316 korekt już istniejących informacji.

Wystawa robi ogromne wrażenie i mimo iż już ją widziałem to bardzo działa na wyobraźnię.

 

Na zdjęciach cmentarz Powstańców Warszawy, wystawa „Zachowaj ich w pamięci” oraz Pawiak.

Reklama

Światełko dla żołnierza komentarze opinie

  • Artur Żyłkowski 2017-11-20 09:24:49

    No,problem,dziś też coś napisze o 1 listopada...Pozdrawiam.

Dodajesz jako: |

Ogłoszenia PREMIUM

Chcesz coś sprzedać lub kupić, oferujesz usługi, szukasz pracownika lub pracy?

Dodaj swoje drobne ogłoszenie w naszym serwisie. Zapraszamy!

Dodaj ogłoszenie
Reklama
 Reklama

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 roku tzw. RODO. Nowe prawo nakłada na nas obowiązek uzyskania Twojej zgody na przetwarzanie przez nas danych osobowych w plikach cookies

Oświadczam, iż zapoznałem sie z Polityką prywatności i zgadzam się na zapisywanie i przechowywanie w mojej przeglądarce internetowej tzw. plików cookies oraz na przetwarzanie zaszyfrowanych w nich danych osobowych pozostawianych w czasie korzystania z innych stron internetowych, serwisów oraz parametrów zapisywanych w plikach cookies w celach marketingowych, w tym na profilowanie i w celach analitycznych przez dobroni.pl, oraz ZAUFANYCH PARTNERÓW.

Administratorzy danych / Podmioty którym powierzenie przetwarzania powierzono

Military Art Sp. z o.o. z siedzibą w Sochaczew 69-500, Warszawska 8

Cele przetwarzania danych

1.marketing, w tym profilowanie i cele analityczne
2.świadczenie usług drogą elektroniczną
3.dopasowanie treści stron internetowych do preferencji i zainteresowań
4.wykrywanie botów i nadużyć w usługach
5.pomiary statystyczne i udoskonalenie usług (cele analityczne)


Podstawy prawne przetwarzania danych


1.marketing, w tym profilowanie oraz cele analityczne – zgoda
2.świadczenie usług drogą elektroniczną - niezbędność danych do świadczenia usługi
3.pozostałe cele - uzasadniony interes administratora danych


Odbiorcy danych

Podmioty przetwarzające dane na zlecenie administratora danych, w tym podmioty ZAUFANI PARTNERZY, agencje marketingowe oraz podmioty uprawnione do uzyskania danych na podstawie obowiązującego prawa.

Prawa osoby, której dane dotyczą

Prawo żądania sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych; prawo wycofania zgody na przetwarzanie danych osobowych. Inne prawa osoby, której dane dotyczą.

Informacje dodatkowe

Więcej o zasadach przetwarzania danych w "Polityce prywatności"