:-( Wygl─ůda na to ┼╝e masz Adblocka. Utrzymujemy si─Ö z reklam ┼╝eby m├│c dostarczy─ç Ci wiadomo┼Ťci z Twojego regionu za kt├│re nie musisz p┼éaci─ç, czy m├│g┼éby┼Ť rozwa┼╝y─ç jego wy┼é─ůczenie?
Bunkry i fortyfikacje, Schron Tobruk Tomaszowie Mazowieckim - zdj─Öcie, fotografia
dobroni.pl 26/07/2010 21:35

31 ton wojennej historii!
Niezwyk┼ée przenosiny „Tobruka”
Andrzej Kobalczyk - Skansen Rzeki Pilicy

O p├│┼énocy z 21 na 22 lipca 2010 roku „na rubie┼╝y obronnej” Skansenu Rzeki Pilicy stan─ů┼é … pot─Ö┼╝ny, ┼╝elbetonowy schron z czas├│w II wojny ┼Ťwiatowej. Aby tu si─Ö pojawi─ç, ten kolos o wadze ponad 31 ton musia┼é pokona─ç dystans prawie 30 kilometr├│w! Historia tej niezwyk┼éej, jednej z niewielu w naszym kraju „przeprowadzki” osobliwego reliktu minionej wojny si─Öga w┼éa┼Ťciwie II po┼éowy 1944 roku.
Wtedy to dow├│dztwo armii niemieckiej, spodziewaj─ůce si─Ö rych┼éej ofensywy armii radzieckiej znad Wis┼éy, podj─Ö┼éo decyzj─Ö o przygotowaniu silnej rubie┼╝y obronnej, opartej o lini─Ö Pilicy. Prace fortyfikacyjne, prowadzone g┼é├│wnie r─Ökami tysi─Öcy wi─Ö┼║ni├│w, je┼äc├│w wojennych i przymusowo sp─Ödzanej ludno┼Ťci polskiej trwa┼éy do ko┼äca 1944 roku. Ich efektem by┼éy pot─Ö┼╝ne fortyfikacje polowe ci─ůgn─ůce si─Ö na obydw├│ch brzegach rzeki przez oko┼éo 200 km, tj. od Koniecpola do Warki. Zdaniem wielu historyk├│w wojskowo┼Ťci „Linia Pilicy” nie ust─Öpowa┼éa przygotowanej wtedy r├│wnie┼╝ przez Niemc├│w
znanej „Linii Wis┼éy”.
Szczeg├│lnie silne umocnienia lokalizowano obok wa┼╝nych strategicznie przepraw przez Pilic─Ö, a m.in. w rejonie Sulejowa. Na lewym brzegu rzeki zbudowano tutaj dwa pasy obronne, sk┼éadaj─ůce si─Ö z row├│w przeciwczo┼égowych, p├│l minowych i ┼╝elbetowych schron├│w r├│┼╝nego przeznaczenia. W┼Ťr├│d tych ostatnich najliczniejsz─ů grup─Ö stanowi┼éy lekkie, ┼╝elbetonowe schrony bojowe na karabin maszynowy, nazywane przez Niemc├│w „Ringstandt” (stanowisko bojowe okr─Ö┼╝ne), a przez Anglik├│w i Amerykan├│w - schronem typu „Tobruk”.
Kilka takich schron├│w Niemcy umiejscowili w po┼éo┼╝onej nieopodal Sulejowa wsi W┼éodzimierz├│w, gdzie przebiega┼é drugi pas ich brony. Wszystkie zachowa┼éy si─Ö do naszych czas├│w. Te ┼Ťwietnie ukryte w ziemi stanowiska reprezentuj─ů podstawowy, najcz─Ö┼Ťciej stosowany typ „Ringastandt 58c”. Oparty na wzorach w┼éoskich schron ma kubatur─Ö betonu 11 m. sze┼Ť─ç., mas─Ö pr─Öt├│w stalowych 600 kg i grubo┼Ť─ç ┼Ťcian 40 cm. Jego pomieszczenie bojowe ma kszta┼ét o┼Ťmiok─ůtny.
Jak wi─Ökszo┼Ť─ç fortyfikacji na „Linii Pilicy”, tak i schrony we W┼éodzimierzowie nie odegra┼éy wi─Ökszej roli wobec b┼éyskawicznych post─Öp├│w ofensywy Armii Czerwonej w styczniu 1945 roku. Z relacji ┼╝yj─ůcego do dzisiaj mieszka┼äca tej wsi, 86-letniego Kazimierza Kowalskiego, wynika, ┼╝e schron ulokowany w samej wsi tu┼╝ przy drodze w dniu 18 stycznia zosta┼é obsadzony przez SS-man├│w, wycofuj─ůcych si─Ö znad Pilicy. Atakuj─ůcy czerwonoarmi┼Ťci zaszli ich od ty┼éu. Dosz┼éo do wymiany ognia, w wyniku kt├│rej zgin─ů┼é jeden z Rosjan, za┼Ť esesmanom uda┼éo si─Ö uciec.

Przez 65 powojennych lat schron ten pe┼éni┼é prozaiczn─ů rol─Ö wiejskiego ┼Ťmietnika, stanowi─ůc zarazem coraz bardziej dokuczliw─ů przeszkod─Ö w ruchu drogowym. Wchodzi┼é bowiem a┼╝ na p├│┼étora metra w pas drogowy dzisiejszej ulicy o nazwie Polanki. Wystaj─ůca znacznie nad nieutwardzon─ů drog─Ö ┼╝elbetonowa zawalidroga by┼éa przyczyn─ů wielu kolizji. Nie pomog┼éo oznakowanie schronu bia┼éo-czerwonymi pasami. Szansa na rozwi─ůzanie tego problemu pojawi┼éa si─Ö z chwil─ů rozpocz─Öcia generalnego remontu wspomnianej ulicy, polegaj─ůcego na jej utwardzeniu i pokryciu asfaltem.

Prowadz─ůcy inwestycj─Ö Urz─ůd Miasta i Gminy Sulej├│w rozwa┼╝a┼é dwa warianty: zburzenie g├│rnej cz─Ö┼Ťci schronu, b─ůd┼║ wydobycie go w ca┼éo┼Ťci i przeniesienie w inne miejsce. Ostatecznie przewa┼╝y┼éo stanowisko burmistrza Sulejowa – Stanis┼éawa Bary┼éy, kt├│ry w ub. roku zaproponowa┼é przej─Öcie tego nader oryginalnego eksponatu przez Skansen Rzeki Pilicy. Nasza plac├│wka ch─Ötnie przysta┼éa na t─Ö ofert─Ö. Tomaszowski skansen od wielu lat dokumentuje bowiem wydarzenia zwi─ůzane z rol─ů Pilicy w dzia┼éaniach wojennych. Prezentuje m.in. unikatowy w skali ┼Ťwiatowej zestaw niemieckich pojazd├│w wojskowych, kt├│re uton─Ö┼éy w Pilicy podczas walk w styczniu 45 roku. Po latach zosta┼éy z niej wydobyte, a niekt├│re z nich nawet… uruchomione.
Co wi─Öcej, miejsca przepraw przez Pilic─Ö w Tomaszowie Mazowieckim stanowi┼éy przed 65 laty wyj─ůtkowo wa┼╝ne punkty na niemieckiej „Linii Pilicy”. W samym mie┼Ťcie zachowa┼éo si─Ö jeszcze ponad 30 ┼╝elbetonowych schron├│w z tamtego okresu. Ba, wspomniana linia prowadzi┼éa r├│wnie┼╝ przez teren dzisiejszego skansenu, a jej ┼Ťlady s─ů w nim odkrywane do dzisiaj! Przeniesienie tutaj „Tobruka” z W┼éomierzowa wydawa┼éo si─Ö wi─Öc w pe┼éni uzasadnione.
Zgod─Ö na takie rozwi─ůzanie wyrazili tak┼╝e Anna i Artur Ja┼äcowie - w┼éa┼Ťciciele dzia┼éki przy ul. Polanki, na kt├│r─ů wchodzi┼éa druga cz─Ö┼Ť─ç schronu. Niedawno zacz─Öli oni na niej budow─Ö murowanego domu, a ┼╝elbetonowy schron bardzo utrudnia┼é wjazd na ich posesj─Ö. Pozytywn─ů opini─Ö w tej sprawie wyrazi┼é r├│wnie┼╝ Wojew├│dzki Konserwator Zabytk├│w. W rezultacie, po spe┼énieniu szeregu wymog├│w formalnych, mo┼╝na by┼éo w dniu 13 lipca rozpocz─ů─ç pierwszy etap niezwyk┼éych przenosin. Trwa┼é on przez wyj─ůtkowo upalne trzy dni i polega┼é na usuni─Öciu z wn─Ötrza schronu wrzucanych do niego latami ogromnych ilo┼Ťci ┼Ťmieci. Zape┼éni┼éy one w ca┼éo┼Ťci du┼╝y kontener!

Zasadniczy etap tej skomplikowanej od strony logistycznej operacji zacz─ů┼é si─Ö w ┼Ťrodowe, wczesne (i r├│wnie upalne) popo┼éudnie 21 lipca. Rozpocz─Öli go energetycy, kt├│rzy od┼é─ůczyli i zdj─Öli prowadz─ůc─ů nad schronem lini─Ö elektryczn─ů. Z kolei do akcji wkroczy┼é mocarny d┼║wig samojezdny, zdolny podnie┼Ť─ç nawet 150 ton! Pod cz─Ö┼Ťciowo odkopany schron za┼éo┼╝ono r├│wnie pot─Ö┼╝ne, stalowe liny i ┼éa┼äcuchy. Wreszcie, po kilku pr├│bach oko┼éo godz. 17.30 ┼╝elbetonowe pud┼éo schronu drgn─Ö┼éo i przy aplauzie licznej widowni zacz─Ö┼éo si─Ö wy┼éania─ç z g┼é─Öbokiego wykopu. Prawdziw─ů wirtuozeri─ů popisa┼é si─Ö tutaj Zbigniew Dzier┼╝awski - operator d┼║wigu z firmy PHU „Europsprz─Öt” Mieczys┼éawa Wieczorka z Niechcic.

Podobnie emocjonuj─ůca by┼éa trzecia faza ┼Ťrodowej operacji polegaj─ůca na umieszczeniu wielkogabarytowego i bardzo ci─Ö┼╝kiego ┼éadunku na specjalnej przyczepie niskopodwoziowej, podstawionej przez tomaszowsk─ů firm─Ö „Kacperek i Lechowski”. Kierowca przyczepy – Wies┼éaw Albin wykaza┼é du┼╝y profesjonalizm zar├│wno podczas za┼éadunku schronu, jak te┼╝ w trakcie jego wieczornego transportu do skansenu. Ko┼äcowym, tak┼╝e udanym, akordem ca┼éej operacji by┼éo zdj─Öcie 31-tonowego eksponatu z przyczepy, dokonane r├│wnie┼╝ przy u┼╝yciu 150-tonowego d┼║wigu z Niechcic.

P├│ki co, schron spocz─ů┼é w miejscu odleg┼éym o kilkana┼Ťcie metr├│w od jego docelowej lokalizacji. Znajduje si─Ö ona na skansenowym poligonie, obok istniej─ůcej ju┼╝ transzei i ziemianki, b─Öd─ůcych wiern─ů rekonstrukcj─ů niemieckiego stanowiska na karabin maszynowy z czas├│w II w.┼Ťw. Po dokonaniu niezb─Ödnych przygotowa┼ä do┼é─ůczy do niego przywieziony „Tobruk”. Techniczn─ů pomoc w ostatnim, najkr├│tszym etapie tych niezwyk┼éych przenosin zadeklarowa┼é Franciszek ┼╗y┼éka, w┼éa┼Ťciciel tomaszowskiej firmy d┼║wigowej, od lat wykonuj─ůcy nieodp┼éatnie tego typu us┼éugi dla naszego skansenu.

Warto na koniec podkre┼Ťli─ç, ┼╝e tak unikatowy eksponat Skansen Rzeki Pilicy pozyska┼é gratisowo, gdy┼╝ jego przenosiny zosta┼éy uj─Öte w kosztach wspomnianej wcze┼Ťniej inwestycji drogowej sulejowskiego UMiG we W┼éodzimierzowie. Dzi─Öki temu ju┼╝ wkr├│tce nasz skansen b─Ödzie m├│g┼é zaoferowa─ç u siebie now─ů atrakcj─Ö w postaci zwiedzania autentycznego, przewiezionego przez 30 km schronu „Ringstandt” z czas├│w minionej wojny. B─Ödzie on tak┼╝e wa┼╝nym „aktorem” podczas kolejnych, skansenowych inscenizacji historycznych.

Skansen Rzeki Pilicy

Reklama

Miejsce zdarzenia mapa Historia i Rekonstrukcje

Schron Tobruk w Tomaszowie Mazowieckim komentarze opinie

  • Ryszard Sodel 2012-12-09 00:00:00

    Stało się wspaniale, iz został zachowany ta wspaniały zabytek militarny.

  • Piotr Walszczyk 2010-08-12 00:00:00

    Wspania┼éa incjatywa! Gratulacje. Mam nadziej─Ö , ┼╝e w Muzeum nad Pilic─ů  obok tobruka stanie plansza z  topografi─ů usytuowania obiektu w terenie gdzie zosta┼é posadowiony oryginalnie..

Dodajesz jako: |
Reklama

Ogłoszenia PREMIUM

Chcesz co┼Ť sprzeda─ç lub kupi─ç, oferujesz us┼éugi, szukasz pracownika lub pracy?

Dodaj swoje drobne ogłoszenie w naszym serwisie. Zapraszamy!

Dodaj ogłoszenie
Reklama
 Reklama

25 maja 2018 roku wesz┼éo w ┼╝ycie Rozporz─ůdzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 roku tzw. RODO. Nowe prawo nak┼éada na nas obowi─ůzek uzyskania Twojej zgody na przetwarzanie przez nas danych osobowych w plikach cookies

O┼Ťwiadczam, i┼╝ zapozna┼éem sie z Polityk─ů prywatno┼Ťci i zgadzam si─Ö na zapisywanie i przechowywanie w mojej przegl─ůdarce internetowej tzw. plik├│w cookies oraz na przetwarzanie zaszyfrowanych w nich danych osobowych pozostawianych w czasie korzystania z innych stron internetowych, serwis├│w oraz parametr├│w zapisywanych w plikach cookies w celach marketingowych, w tym na profilowanie i w celach analitycznych przez dobroni.pl, oraz ZAUFANYCH PARTNER├ôW.

Administratorzy danych / Podmioty kt├│rym powierzenie przetwarzania powierzono

Military Art Sp. z o.o. z siedzib─ů w Sochaczew 69-500, Warszawska 8

Cele przetwarzania danych

1.marketing, w tym profilowanie i cele analityczne
2.┼Ťwiadczenie us┼éug drog─ů elektroniczn─ů
3.dopasowanie tre┼Ťci stron internetowych do preferencji i zainteresowa┼ä
4.wykrywanie botów i nadużyć w usługach
5.pomiary statystyczne i udoskonalenie usług (cele analityczne)


Podstawy prawne przetwarzania danych


1.marketing, w tym profilowanie oraz cele analityczne ÔÇô zgoda
2.┼Ťwiadczenie us┼éug drog─ů elektroniczn─ů - niezb─Ödno┼Ť─ç danych do ┼Ťwiadczenia us┼éugi
3.pozostałe cele - uzasadniony interes administratora danych


Odbiorcy danych

Podmioty przetwarzaj─ůce dane na zlecenie administratora danych, w tym podmioty ZAUFANI PARTNERZY, agencje marketingowe oraz podmioty uprawnione do uzyskania danych na podstawie obowi─ůzuj─ůcego prawa.

Prawa osoby, kt├│rej dane dotycz─ů

Prawo ┼╝─ůdania sprostowania, usuni─Öcia lub ograniczenia przetwarzania danych; prawo wycofania zgody na przetwarzanie danych osobowych. Inne prawa osoby, kt├│rej dane dotycz─ů.

Informacje dodatkowe

Wi─Öcej o zasadach przetwarzania danych w "Polityce prywatno┼Ťci"