:-( Wygląda na to że masz Adblocka. Utrzymujemy się z reklam żeby móc dostarczyć Ci wiadomości z Twojego regionu za które nie musisz płacić, czy mógłbyś rozważyć jego wyłączenie?
Publikacje, Samochód pancerny Powstańców Warszawskich Kubuś - zdjęcie, fotografia
Wojciech Dąbrowski - blog 03/12/2014 21:22

Moje spotkanie z Kubusiem, samochodem pancernym zbudowanym w czasie Powstania Warszawskiego, tak naprawdę zaczęło się 11 listopada 2014r. w czasie obchodów Święta Niepodległości. Będąc w Muzeum Wojska Polskiego oglądałem eksponaty w parku plenerowym wypatrując zmian. W zapowiedziach wskazywano na armaty artylerii morskiej, które zostały poddane renowacji. Oglądając odnowione armaty i nie ukrywając swojego uznania za wkład pracy, jaki został włożony, w rozmowie z Panem Zdzisławem Zajdlerem stwierdziłem, iż zawsze interesowały mnie wnętrza pojazdów. Wtedy stojący opodal Antoni Ekner zaproponował mi możliwość zajrzenia i sfotografowania wnętrza Kubusia. Chętnie na to przystałem. Znalezienie się w historycznym pojeździe, który 70. lat temu brał udział w walce byłoby dla mnie ogromnym przeżyciem. Jednak w tym dniu przy tak dużej ilości zwiedzających nie było komfortowym rozwiązaniem. Umówiliśmy się na inny termin poprzestając na rozmowie o Kubusiu. Wspominałem jak w czasach PRL-u stał zaniedbany z kołami bez powietrza sprawiał smętne wrażenie. Nie wiedziałem, iż w 1966r. był remontowany przez jego twórców. Antoni Ekner jest autorem książki o historii Kubusia gdzie w swojej monografii prostuje wiele nieścisłości związanych z historią tego powstańczego pojazdu, ale to opowieść na następny wpis. Dziś zapraszam na fotorelację.


Samochód pancerny Kubuś (nazywany też improwizowanym samochodem pancernym lub też pancerką) powstał na warszawskim Powiślu w powstańczym oddziale "Krybar". Ze względu, iż nad pozycjami powstańczymi górował teren Uniwersytetu Warszawskiego, z którego Niemcy prowadzili ostrzał zaistniała potrzeba opanowania tego miejsca i wyeliminowanie w ten sposób zagrożenia. Już 1 sierpnia próbowano zdobyć teren Uniwersytetu Warszawskiego, lecz nie udało się osiągnąć sukcesu ze względu na zbyt małe siły i wyczerpanie amunicji.
Do ponownego szturmu postanowiono odpowiednio przygotować się. Zrodził się pomysł zbudowania samochodu pancernego zdolnego przewieźć 8-10 osób desantu zabezpieczonego przed ogniem broni ręcznej i odłamkami granatów. Pomysłodawcami byli m.in. kpt. Cyprian Odorkiewicz ps. "Krybar" oraz kpt. Stanisław Skibniewski ps. "Cubryna". Budowę pojazdu powierzono inż. Walerianowi Bieleckiemu ps. „Jan”. Szefem budowy został Józef Fernik ps. „Globus” a w skład zespołu wchodzili: Adolf Leszek ps. "Szczepko", Jerzy Rogoziński ps. "Młot", Tadeusz Hornziel ps. "Róg".
Na wniosek zespołu budowniczych pojazd otrzymał imię „Kubuś”. Był to pseudonim żony Józefa Fernika, Małgorzaty, która zginęła w pierwszych dniach powstania.

Kubusia zbudowano w warsztacie samochodowym Stanisława Kwiatkowskiego i Zygmunta Daszyńskiego mieszczącym się przy ulicy Tamka 28. na podwoziu samochodu ciężarowego Chevrolet 155 przekazanego przez Elektrownię Powiśle. 8 sierpnia 1944r. dowództwo zgrupowania przekazało pisemny rozkaz budowy, którą ukończono 23 sierpnia 1944r. na parę minut przed rozpoczęciem ataku na Uniwersytet Warszawski.
Szkielet oparty na ramie wykonany był z kątowników. Do szkieletu przyspawane były płyty pancerza.
Z uwagi na brak odpowiednich blach pancernych eksperymentowano z blachami stalowymi o grubości 5-6 mm przeprowadzając próbne strzelania. Ustalono, iż najwłaściwsze będzie nachylenie blach pod kątem i zastosowanie dwóch warstw oddalonych od siebie o około 50 mm, co nie było regułą i szczelina dystansowa różniła się wielkością w różnych miejscach poszycia.
Zdobycie przez powstańców 14 sierpnia transportera Sd.Kfz. 251 pozwoliło zapoznanie się z jego konstrukcją i wprowadzenie poprawek w konstrukcji (pochylenie blach).
Z uwagi na trudności z wykonaniem drzwi wejściowych zdecydowano się na wykonanie dwóch włazów w podłodze pojazdu. Do obserwacji, kierowania i prowadzenia ognia wykonano szczeliny (zmodyfikowane po pierwszym szturmie) i otwory a w górnym pancerzu otwierane na boki stanowisko strzeleckie z przednią osłoną (podobną jak w Sd.Kfz. 251). Osłonięte blachami zostały też koła jezdne.
Uzbrojeniem pojazdu był radziecki ręczny karabin maszynowy kalibru 7,62 mm typu DP wz. 28, Piat, miotacz ognia (konstrukcja powstańcza), broń ręczna załogi, granaty.

"Kubuś" wraz z półgąsienicowym transporterem opancerzonym Sd.Kfz. 251 "Jaś" (przemianowany po szturmie 23 sierpnia na „Szary Wilk”) tworzył pluton pancerny Kolumny Motorowej "Wydra" dowodzony przez plut. pchor. Andrzeja Dewicza ps. "Szary Wilk".

Brał udział w dwóch akcjach bojowych 23 sierpnia i 2 września w próbach zdobycia Uniwersytetu Warszawskiego.
Osłaniał też wycofujących się powstańców po ataku niemieckim w dniu 4 września.
Kubuś nie został ewakuowany do Śródmieścia gdyż wymagało to rozebrania barykad, na co dowództwo nie wyraziło zgody. 6 września gdy powstańcy opuszczali Powiśle z Kubusia wymontowano aparat zapłonowy a następnie został spalony.

W 1945 r. uszkodzony (brak lewego skrzydła maski, prawych osłon kół, silnika, skrzyni biegów, foteli kierowcy i strzelca, drewnianych ławek, opon) został przetransportowany do Muzeum Wojska Polskiego.
Po latach „zapomnienia”, co uchroniło go przed złomowaniem przez ówczesną władzę doczekał się remontu w 1966r. przez swoich twórców Józefa Fernika, Jerzego Rogozińskiego, Stanisława Kopfa (malował Kubusia, gdy on powstawał). Wtedy uzupełniono brakujące elementy pancerza, wzmocniono przedni dolny pas przez pospawanie po środku kątownik, zamocowano nieoryginalną lewą blachę dolnego pasa (brak śladu po naprawie i przestrzelin widocznych na archiwalnych zdjęciach – nie wiem, czemu została zmieniona, na zdjęciach z remontu widać jej zdemontowanie).
W 1982r. był eksponowany na wystawie w dawnej Fabryce Norblina na wystawie pt. „Warszawa Walczy – 63 dni Powstania Warszawskiego”.
Dopiero od połowy lat 90. XX w. Kubuś jest systematycznie remontowany i ponownie doprowadzony do pełnej sprawności.
Zaczął uczestniczyć w świętach narodowych, rocznicach, wystawach, zlotach i inscenizacjach.
Kubuś dzięki miłośnikom i pasjonatom historii przywracany jest do dawnej świetności. Chwała im za to gdyż pojazd ten jest jakby pomnikiem upamiętniającym Powstańców Warszawskich, którzy nie szczędzili trudu, oddawali to, co najcenniejsze, własne życie za wolność w walce z najeźdźcą niemieckim.

Dane techniczne:
Podwozie:
samochód ciężarowy Chevrolet 155 o ładowności 3 t.
Silnik:
gaźnikowy, rzędowy, górnozaworowy, 6-cylindrowy
pojemność skokowa 3548 ccm
moc przy 3200 obr./min 78 KM
Skrzynia biegów manualna 4+1 wsteczny
Hamulce hydrauliczne, pomocniczy mechaniczny
Instalacja elektryczna 6V
Prędkość max. ok. 50 km/h
Zużycie paliwa ok. 35 l/100 km
Masy:
całkowita ok.4500 kg
pojazdu ok.3400 kg
pancerza ok.2300 kg
Wymiary:
Szerokość:
przód 224 cm
tył 226 cm
Długość 610 cm
Wysokość 254 cm (z podniesionymi klapami 272 cm)
Wysokość przed przebudową 236 cm
Ogumienie 7,5”x 20
Załoga:
kierowca + 8-10 żołnierzy

Artykuł opracowany na podstawie książki Antoniego Eknera „Samochód pancerny Kubuś 44” wydanie II, o której szerzej w następnym wpisie.
Zdjęcia archiwalne ze zbiorów NAC.

Reklama

Samochód pancerny Powstańców Warszawskich Kubuś komentarze opinie

Dodajesz jako: |

Ogłoszenia PREMIUM

Chcesz coś sprzedać lub kupić, oferujesz usługi, szukasz pracownika lub pracy?

Dodaj swoje drobne ogłoszenie w naszym serwisie. Zapraszamy!

Dodaj ogłoszenie
Reklama
 Reklama

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 roku tzw. RODO. Nowe prawo nakłada na nas obowiązek uzyskania Twojej zgody na przetwarzanie przez nas danych osobowych w plikach cookies

Oświadczam, iż zapoznałem sie z Polityką prywatności i zgadzam się na zapisywanie i przechowywanie w mojej przeglądarce internetowej tzw. plików cookies oraz na przetwarzanie zaszyfrowanych w nich danych osobowych pozostawianych w czasie korzystania z innych stron internetowych, serwisów oraz parametrów zapisywanych w plikach cookies w celach marketingowych, w tym na profilowanie i w celach analitycznych przez dobroni.pl, oraz ZAUFANYCH PARTNERÓW.

Administratorzy danych / Podmioty którym powierzenie przetwarzania powierzono

Military Art Sp. z o.o. z siedzibą w Sochaczew 69-500, Warszawska 8

Cele przetwarzania danych

1.marketing, w tym profilowanie i cele analityczne
2.świadczenie usług drogą elektroniczną
3.dopasowanie treści stron internetowych do preferencji i zainteresowań
4.wykrywanie botów i nadużyć w usługach
5.pomiary statystyczne i udoskonalenie usług (cele analityczne)


Podstawy prawne przetwarzania danych


1.marketing, w tym profilowanie oraz cele analityczne – zgoda
2.świadczenie usług drogą elektroniczną - niezbędność danych do świadczenia usługi
3.pozostałe cele - uzasadniony interes administratora danych


Odbiorcy danych

Podmioty przetwarzające dane na zlecenie administratora danych, w tym podmioty ZAUFANI PARTNERZY, agencje marketingowe oraz podmioty uprawnione do uzyskania danych na podstawie obowiązującego prawa.

Prawa osoby, której dane dotyczą

Prawo żądania sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych; prawo wycofania zgody na przetwarzanie danych osobowych. Inne prawa osoby, której dane dotyczą.

Informacje dodatkowe

Więcej o zasadach przetwarzania danych w "Polityce prywatności"