:-( Wygląda na to że masz Adblocka. Utrzymujemy się z reklam żeby móc dostarczyć Ci wiadomości z Twojego regionu za które nie musisz płacić, czy mógłbyś rozważyć jego wyłączenie?
Publikacje, Replika czołgu Renault Wołominie - zdjęcie, fotografia
Wojciech Dąbrowski - blog 14/04/2019 22:29

Artykułów o czołgu Renault FT-17 napisano już wiele (zamieściła także nasza redakcja 8.02.2013r.) więc czemu ponownie ruszyłem ten temat? Nie tak dawno w TV wyemitowano odcinek „Było nie minęło....”, w którym przedstawiono replikę czołgu Renault FT 17 zbudowaną w Wołominie w zakładzie DJCHEM Chemicals Poland SA. (w programie nie pada ta nazwa). Nabrałem chęci na obejrzenie i sfotografowanie repliki, gdyż często przejeżdżam niezbyt daleko Wołomina więc była możliwość, aby chęci urzeczywistnić. Tym bardziej iż Pan Adam Sikorski stwierdził: „Nie znam takiego miłośnika historii, który nie zatrzymałby samochodu, jadąc zupełnie przypadkowo ,,,,,.”. Niby powinno być prosto znaleźć, chociaż narrator w programie położenie określił tylko w taki sposób: „...piękny czołg po prostu stojący na postumencie przy ulicy w Wołominie ...”. Nie pada nazwa zakładu ani też nazwa ulicy. Kadry są tak ustawione, by nie było widać tablicy z adresem, a przecież jest ona na ogrodzeniu bez mała przed czołgiem. Ciągle zastanawia mnie czy to obawa przed reklamą czy też zasada „znajdźcie sobie”. Czy zwykły pasjonat będzie wjeżdżał w ulicę bez wylotu bez konkretnego celu?

Pierwsze podejście i fiasko. Znalazłem, iż zakład chemiczny znajduje się przy ul.Łukasiewicza i chociaż jest dość długa, to przejeżdżający pasjonat powinien zobaczyć czołg. Niestety ja zatrzymałem się na tej części ulicy, która była za znakiem „Ulica bez wylotu” widząc w oddali zakręt i jakieś zwykłe hale zakładów (nie wiedziałem wtedy, iż dobrze jechałem ). Zawróciłem z postanowieniem lepszego zbadania sprawy.

Po przewertowaniu zdjęć w sieci i sprawdzeniu lokalizacji okazało się, że, zabrakło mi kilkuset metrów, czyli pokonania zakrętu, by ujrzeć czołg w pełnej krasie i wypowiedzieć słowa pewnego sierżanta ze znanego serialu: „Jest zachował sie”. Hm posłużyłem się zagadką tak jak realizatorzy programu: „Było nie minęło”.

Replika czołgu FT 17, która powstała w DJCHEM Chemicals Poland SA, jak powiedział jej właściciel Bogdan Domagała, została zbudowana od podstaw z możliwie jak największą dokładnością i była jak najbardziej zbliżona do oryginału (oryginalne grubości blach, kopia ogniw gąsienic, możliwość jazdy po wmontowaniu silnika). Czołg zbudowali pracownicy zakładu oraz mieszkańcy Wołomina, którzy zaangażowali się w ten projekt.

Pan Bogdan Domagała w swoim opowiadaniu o budowie stwierdził, iż myślą przewodnią było zbudowanie repliki czołgu, który stanąłby na cokole po usuniętym T 34. Dla miasta czołg stojący na wjeździe do Wołomina od strony Warszawy był wizytówką i atrakcją turystyczną pozostająca w pamięci, jak też ciekawostką dla dzieci (będąc dzieckiem pamiętam jak lubiłem patrzeć na niego przejeżdżając). W Różanie T 34 mieszkańcy obronili. Tu nie udało się.

Renault FT-17 biorący udział w Bitwie Warszawskiej 1920r. miał być neutralny i stojąc na cokole dawnego czołgu nieść chwałę męstwa polskiego żołnierza. Niestety jest problem z tą lokalizacją, gdyż włodarze miasta nie zgadzają się na ten pomysł (podobno jest przełom w sprawie, lecz nie mam pewności czy to prawda).

Osobiście uważam, iż jest to dobry pomysł i chylę czoła przed wszystkimi, którzy przyczynili się do powstania tej repliki. Panie Bogdanie dziękuję za patriotyczne podejście i za stworzenie wspaniałego pomnika (czekam też niecierpliwie na realizację projektu „Karaś”).

Jednakże muszę troszkę ponarzekać. Chociaż nie pracuję w zawodzie to po nauce w samochodówce mieszczącej się wówczas przy Hożej 88 (wysoko notowano jej nauczanie) pozostały pewne nawyki. W czasie emisji programu były pokazywane zbliżenia szczegółów FT 17. Jedno z ujęć przedstawiało szynę, do której mocowane są osie rolek podtrzymujących gąsienicę. Osie mocowane są nakrętkami zabezpieczonymi przed odkręceniem zawleczkami rozginanymi. Zawleczki są włożone w otwory zapewne spasowane „na ścisło”, więc nie wypadły, a farba dodatkowo je przykleiła. Osoba montująca je nie miała chyba pojęcia, że należy je porozginać. W fotorelacji zamieszczam zdjęcia tych elementów z repliki i oryginału, czyli czołgu sprowadzonego z Afganistanu.

Jeżeli Pan B. Domagała stwierdził, iż można zamontować silnik, by czołg pojechał to myślę, że zapewne trzeba zamontować wszystkie mechanizmy potrzebne do kierowania tym pojazdem. Replika, która miała tylko stać na cokole, jest zapewne pozbawiona wszystkich wewnętrznych elementów wyposażenia. Po prostu nie ma takiej potrzeby, by zwiększać koszt budowy. Jeżeli się mylę proszę o sprostowanie.

Na zakończenie kilka słów o oryginale. Francuski czołg lekki Renault FT-17 (Renault FT Modele 1917) został skonstruowany oraz zbudowano prototyp na przełomie 1916 i 1917r. Był to pierwszy czołg o klasycznej konstrukcji składającej się z przedziału bojowego (załogi), przedziału napędowego i z całkowicie obrotowej wieży mieszczącej uzbrojenie. Wyprodukowano 3800 czołgów. Pozostały w służbie do wybuchu II wś. W wersjach podstawowych i rozwojowych wyposażone były w wieże nitowane i odlewane a montowano w nich armatę Puteaux SA wz. 1918 37mm, karabin maszynowy Hotchkiss wz.14 8mm, działo „blockhaus Shneider” 75 mm, karabin maszynowy 7,92 mm, karabin maszynowy 7,5 mm czy bez wieży lecz z radiostacją.

Do Armii Polskiej generała Hallera trafiły wiosna 1919r. kiedy utworzono 1 Pułk Czołgów. Do Polski przybyły w czerwcu 1919r. wraz z armią gen. Hallera.

Brały udział w wojnie polsko-bolszewickiej, w której bezpowrotnie stracono 8 z posiadanych 120 szt.

W kampanii wrześniowej FT 17 były już bardzo przestarzałe i wyeksploatowane. Chyba najlepiej służyły jako drezyny pancerne w składach pociągów pancernych. Jedynym „sukcesem” tych czołgów było zablokowanie nimi bramy Twierdzy Brzeskiej.

Podstawowe dane czołgu Renault FT 17 (niektóre dane różnie są podawane):
Załoga: 2 osoby
Długość 4,1 m (z ogonem 5 m)
Szerokość: 1,74 m
Wysokość 2,14 m (2,37 m)

Prześwit 0,43 m
Masa 6 500 kg (km) 6 890 kg (działko)
Uzbrojenie:

działko Puteaux 37 mm,

karabin maszynowy Hotchkiss 8mm wz. 14 (w Polsce Hotchkiss 7,92mm wz.25)

Pancerz nitowany z walcowanych płyt pancernych:

kadłub przód 18mm, dno i góra 5mm (przód: 16mm pionowe, 8mm poziome, boki i tył 16mm, góra 8mm, dno 6mm)

Napęd:

silnik Renault 18CV rzędowy, 4-cylindrowy, 4-suwowy, chłodzony cieczą

moc 35 KM (39 KM)

pojemność skokowa 4480 cm3

Maksymalna prędkość 7,7 km/h (7,8 km/h z gąsienicami polskimi19 km/h)

Zapas paliwa 100 l
Zużycie paliwa 146l

Nacisk jednostkowy 0,5kg/cm2

Na koniec jeszcze ciekawostka, której nie znałem (hm może tylko ja ją przegapiłem).

Gdy w 2012r. udało się odnaleźć w Kabulu (Afganistan) stojącego na postumencie przed koszarami Renault FT 17 i 26 października sprowadzić do Polski rozpoczął się remont przywracający go do dawnej świetności.

By mógł poruszać się o własnych siłach, zastosowano zastępczy układ napędowy, czyli silnik 4C90 z Andorii wciąż poszukując po całym świecie oryginalnego. Poszukiwania i próba pozyskania go we Francji było bezskuteczne.

Latem 2017r. do kierownika oddziału Muzeum Polskiej Techniki Wojskowej Pana Mirosława Zientarzewskiego zadzwonił Pan Paweł Bruszko kolekcjoner zabytkowych samochodów i powiedział, że posiada taki oryginalny silnik, który znajduje się w piwnicy w warszawskiej kamienicy przy ulicy Pankiewicza, niedaleko Pałacu Kultury i Nauki. Panu Pawełowi Bruszko należy się wielkie uznanie, iż przekazał go do muzeum i nie zaprzepaścił tak cennego eksponatu (no przecież znawca zabytków). Silnik jest w bardzo dobrym stanie. W skrzyni korbowej znajdował się olej silnikowy. Zachowały się tabliczki z informacjami dotyczącymi obsługi układu smarowania (po ilu kilometrach sprawdzić poziom a po ilu wymienić olej). Nie widać śladów uszkodzeń a na bloku jest oryginalna farba. Zaplanowano, iż silnik nie zostanie zamontowany w czołgu, lecz będzie osobno eksponowany (nie wiem, czy aktualnie kontynuowane jest to zamierzenie).

O remoncie FT 17 możecie poczytać tutaj: https://forum.odkrywca.pl/topic/715519-remont-ft-17-tylko-merytorycznie-i-na-temat/

Znane mi są dwa miejsca, gdzie znajdują się repliki - proszę o sprostowanie jeżeli moje dane są nieaktualne ;)

Fundacja Historii Polskiej Broni Pancernej - 2 FT 17

Djchem Chemicals Poland S.A. w Wołominie - 1 FT 17

 

Reklama

Replika czołgu Renault FT 17 w Wołominie komentarze opinie

  • Krzysztof Goździk 2019-04-26 22:20:51

    Spóźnione, ale serdeczne, Chlopaki ! ;-)

  • Włodzimierz Soszyński 2019-04-20 06:59:02

    Dziękuje.Dziadek całkiem dobrze się czuje.Jak na emeryta przystało. Podwyżkę się dostało ,to się będzie żyć śmielej chciało.

  • Wojciech Dąbrowski 2019-04-20 06:48:26

    Dziękuję za życzenia Świąteczne Dziadku Włodku a i ode mnie dla wszystkich ciepłych, zdrowych, wesołych Świąt Wielkanocnych.

  • Włodzimierz Soszyński 2019-04-19 20:53:33

    Tak zgadzam się z tobą Krzysztof. Nie w tym nic z polityki.Muszę wybrać się do Wołomina i popatrzeć na sprzęt .Zdrowia i spokoju na Święta dla wszystkich życzy dziadek włodek

  • Krzysztof Goździk 2019-04-15 20:16:16

    Takie wiadomości radują serducho ;-)

  • Andrzej Skolik 2019-04-15 07:06:52

    Tankietkę zbudowała firma Handmet pana Sławomira Handke na zamówienie poznańskiej Grupy Konkret, właściciela sporego fragmentu, Twierdzy Modlin, z koszarowcem i przyległościami. Tankietka jest pierwszym eksponatem Centrum Edukacji Historycznej – Prochownia 197

  • Andrzej Skolik 2019-04-15 07:01:42

    Chyba największa wartością, jest to, że ten czołg (jaki by on nie był), jednak został zbudowany i stoi na postumencie Ku Chwale Polskiego Oręża! Podobnie jak wróciła na postument w modlińskiej twierdzy tankietka TK-1.

  • Wojciech Dąbrowski 2019-04-14 22:44:32

    Na ostatnim zdjęciu zrobiłem literówkę. Powinno być montaż. Przepraszam za niedokładność.

Dodajesz jako: |

Ogłoszenia PREMIUM

Chcesz coś sprzedać lub kupić, oferujesz usługi, szukasz pracownika lub pracy?

Dodaj swoje drobne ogłoszenie w naszym serwisie. Zapraszamy!

Dodaj ogłoszenie
Reklama
 Reklama

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 roku tzw. RODO. Nowe prawo nakłada na nas obowiązek uzyskania Twojej zgody na przetwarzanie przez nas danych osobowych w plikach cookies

Oświadczam, iż zapoznałem sie z Polityką prywatności i zgadzam się na zapisywanie i przechowywanie w mojej przeglądarce internetowej tzw. plików cookies oraz na przetwarzanie zaszyfrowanych w nich danych osobowych pozostawianych w czasie korzystania z innych stron internetowych, serwisów oraz parametrów zapisywanych w plikach cookies w celach marketingowych, w tym na profilowanie i w celach analitycznych przez dobroni.pl, oraz ZAUFANYCH PARTNERÓW.

Administratorzy danych / Podmioty którym powierzenie przetwarzania powierzono

Military Art Sp. z o.o. z siedzibą w Sochaczew 69-500, Warszawska 8

Cele przetwarzania danych

1.marketing, w tym profilowanie i cele analityczne
2.świadczenie usług drogą elektroniczną
3.dopasowanie treści stron internetowych do preferencji i zainteresowań
4.wykrywanie botów i nadużyć w usługach
5.pomiary statystyczne i udoskonalenie usług (cele analityczne)


Podstawy prawne przetwarzania danych


1.marketing, w tym profilowanie oraz cele analityczne – zgoda
2.świadczenie usług drogą elektroniczną - niezbędność danych do świadczenia usługi
3.pozostałe cele - uzasadniony interes administratora danych


Odbiorcy danych

Podmioty przetwarzające dane na zlecenie administratora danych, w tym podmioty ZAUFANI PARTNERZY, agencje marketingowe oraz podmioty uprawnione do uzyskania danych na podstawie obowiązującego prawa.

Prawa osoby, której dane dotyczą

Prawo żądania sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych; prawo wycofania zgody na przetwarzanie danych osobowych. Inne prawa osoby, której dane dotyczą.

Informacje dodatkowe

Więcej o zasadach przetwarzania danych w "Polityce prywatności"