:-( Wygląda na to że masz Adblocka. Utrzymujemy się z reklam żeby móc dostarczyć Ci wiadomości z Twojego regionu za które nie musisz płacić, czy mógłbyś rozważyć jego wyłączenie?
Bunkry i fortyfikacje, Łomżą Nowogrodem Białostockie Westerplatte część - zdjęcie, fotografia
Artur Żyłkowski - blog 10/09/2016 19:37

Kilka relacji z walk pod Nowogrodem 42 pułku piechoty.
1.Ppor.rezerwy Adam Lipiński:dca 5-ej kompanii,II-go baonu 42 -go pp.
Przebieg walk w 1939 roku 5-tej kompanii 42 pp:BIAŁYSTOK-OSTROŁĘKA-NOWOGRÓD-CZERWONY BÓR i inne miejscowości..
Dnia 9-ego IX:Od rana zajęliśmy stanowiska nad rzeką Ruż w rejonie Miastkowo-Tarnowo.Na naszym odcinku nie było walk,natomiast Niemcy atakowali już od dwóch dni Nowogród,broniony przez III baon 33 pp i w tym dniu po całodziennej walce zdołali zająć tę miejscowość.
W nocy z 9-ego na 10-ty IX:Stosownie do rozkazu dcy dywizji,pułk przesunął się pod Nowogród celem wsparcia jego obrony.Wymaszerowaliśmy po północy drogą:Tarnowo-Miastkowo-Sulki-Sławiec-Grzymały Nowogrodzkie:(las na południe).Sławiec osiągnęliśmy o świcie i zaraz rano:(7-ma,8-ma godzina);wyruszył I/42 pp w rejon miejscowości Kupiski Nowe.Gros pułku zatrzymano na wzgórzach Grzymały Nowogródzkie,skąd po południu miało wyjść przeciwnatarcie z zadaniem odbicia Nowogrodu,bowiem niemiecka 21 DP już przed południem natarła całą siłą na pozycje polskie pod osłoną silnego ognia artylerii i lotnictwa nurkowego.Wśród zaciętych walk Niemcy opanowali wzgórza na wschód od Nowogrodu i wtargnęli do Mątwicy.Przeciwnatarcie 42-go pp wyszło około godziny 16-ej/17-ej.I/42 pp już w czasie podchodzenia i rozwijania się po osi Kupiski Nowe-Mątwica-wzgórze 131,2 poniósł duże straty od niemieckiej artylerii,poległ?też dca batalionu major Riedl.Poszczególne schrony bombardowały nurkowce niemieckie.II/42 pp pod dowództwem mjr Drewnowskiego ruszył do natarcia po osi:droga polna-Bożenica-wzniesienie 142-południowy skraj Mątwica-Nowogród z zadaniem dokonania natarcia na Nowogród,dojścia do naszych bunkrów i uwolnienia załogi ze składu 18 DP,zablokowanej w bunkrach przez nieprzyjaciela.III/42 pp w drugim rzucie...Podstawa wyjściowa II/42 pp na południowym skraju lasu znajdującym się na południe od Grzymał Nowogrodzkich.Stosownie do rozkazu mjr Drewnowskiego do natarcia ruszyły z lewej strony polnej drogi-Bożenica-Nowogród-wzniesienie 142,5-ta kompania pod moim dowództwem zaś z prawej strony drogi kompania pod dowództwem por.Zielenkiewicza:(6-ta kompania).Był to zaciekły bój.Już ruszając z podstawy natarcia z lizjery lasu otrzymaliśmy skoncentrowany ogień zaporowy artylerii i kmów.Atakowały też nas samoloty nurkujące.Trzeba było ogromnego opanowania i samozaparcia by utrzymać dyscyplinę w szeregach.To też rozwijając natarcie pozostawałem cały czas w pierwszej linii w ciągłym ruchu,przyspieszając posuwanie się plutonów,przekonany,że w ten sposób wyjdę spod ognia zaporowego i zmniejszą się straty w ludziach.Mimo to sanitariusze mieli dużo pracy.Utrzymywałem łączność z równolegle nacierającą kompanią por.Zielenkiewicza.Pozostawała ona jednak nieco w tyle i miała więcej strat.W połowie drogi padł na polu chwały dowódca tej kompanii por.Józef Zielenkiewicz.Parliśmy wciąż do przodu,na naszym odcinku nie było wsparcia artylerii.Wreszcie doszedłem ze swoją kompanią do naszych bunkrów w prawo od Nowogrodu,który płonął podpalony przez Niemców.Tu dalsze natarcie zaległo.Zadanie zostało wykonane,nasze załogi wyszły z bunkrów i dołączyły do linii natarcia.Zmierzchało,nadszedł rozkaz wycofania się.Wycofaliśmy się o zmroku do podstawy wyjściowej.Za wykonanie zadania,okazane męstwo i sprawność natarcia zostałem wyróżniony przez dcę batalionu mjr Stefana Drewnowskiego.
W nocy z 10-go na 11-sty IX:Stosownie do rozkazu dcy 18 DP podjęty został odwrót dywizji,a więc i pułku na Czerwony Bór.Stan mojej kompanii zmniejszył się o około 40-tu %.Maszerowaliśmy nocą,zmęczeni i wyczerpani,a przy tym nękani dalekim ogniem artylerii.Nad ranem doszliśmy do lasów Czerwonego Boru,atakowani również przez samoloty nurkujące.
Warszawa dnia 17 I 1970 r;relacja została uzupełniona w październiku 1971 r;(ss.2-3).
2.Ppor.Jan Kuraś,dca 3-go plutonu w 7-ej kompanii III/42 pp.Relacja z 1 XII 1945 r.
Mobilizacja:stan plutonu 1-en + 60-ciu żolnierzy,uzbrojenie kompanii według etatu mobilizacyjnego 1939.Wyposażenie całkowite z magazynów mobilizacyjnych pułku.
Dzień 9-ty IX:O zmroku tego dnia przyszedł rozkaz dalszego marszu na kierunku Nowogród.Marsz znowu trwał całą noc z krótkimi odpoczynkami.Żołnierz samorzutnie uwalniał się w ciągu nocy z oporządzenia,pozostawiał tylko broń,amunicję i chlebak.
Dnia 10-go IX:O świcie doszliśmy w rejon Grzymały Siedleckie,gdzie dca baonu wydał rozkaz dla baonu i baterii artylerii przydzielonej do zorganizowania obrony na kierunku m.Mątwica.Przygotowanie trwało do godziny 12-ej.Teraz przyszedł rozkaz telefoniczny:,,O godzinie 13-ej batalion III-ci jako prawe skrzydło pułku natrze i wyrzuci nieprzyjaciela,który utworzył przyczółek na rzece Narwi w m.Mątwica.”.Wyruszenie do natarcia było bez strzału artyleryjskiego.Kompanie wyruszyły pojedynczo,chociaż był podany równoczesny czas wyruszenia.W rezultacie kompania 7-ma,która wyruszyła do natarcia o oznaczonym terminie poszła sama.Po przejściu m.Mątwica dostała tak silny ogień broni maszynowej i artylerii,że załamało się natarcie i wycofała się w popłochu.Były duże staty,między zabitymi był plutonowy Maksymowicz,podoficer broni 7-ej kompanii,który poszedł na ochotnika do natarcia.Do późnej nocy trwała bezładna walka poszczególnych grupek żołnierzy i zbieranie nacierających.Około godziny 22-ej baon zaczął odwrót do Czerwonego Boru.
3.Por.Edmund Niesterowicz:dowódca 1-go plutonu 7-ej kompanii 42-go pp.Relacja z 3 II 1942 r.
Baon i w ogóle cały pułk przeszedł do działań w okolicach Nowogrodu.Baon III-ci był na stanowiskach obronnych na wzgórzach znajdujących się na wschód od wsi Mątwica.Dwa baony cały dzień biły się z Niemcami w Nowogrodzie.W nocy opuściliśmy pozycje obronne i wycofaliśmy się na wieś Szczepankowo i poligon Czerwony Bór.I-wszy i III-ci baon po walkach z Niemcami o m.Nowogród poniósł 50-ąt % strat.
4.Ppor.rezerwy Marcin Czerniawski:dowódca 3-go plutonu 2-ej kompanii 42-go pp.Relacja z 16 II 1943r.
Nocą na 10-ty IX: Pułk poszedł w rejon m.Nowogród.
Cały dzień 10-go IX:Ciężkie walki w obronie przepraw na rzece Narwi.I-szy i III-ci baon ponoszą wielkie straty od ognia artylerii,ckm i bomb lotniczych.Nocą pułk wycofał się do Czerwonego Boru.
5.Ppor.Ludwik Miluski:dowódca 1-go plutonu 2-ej kompanii 42-go pp.Relacja z 1 XII 1945r.
Dnia 8-go IX:Wieczorem pułk nasz na rozkaz dcy grupy ,,Narew” wycofał się nad rzekę Ruż,gdzie w ciągu 9-go IX organizował obronę.W godzinach nocnych otrzymaliśmy rozkaz marszu pod Nowogród nad Narwią,gdzie nieprzyjaciel usiłował się przeprawić.
Dnia 10-go IX:W godzinach rannych pułk przechodzi pod Nowogród,gdzie stoczył krwawą bitwę,w której poniósł ogromne straty.Z I/42 pp zostało około 100-u ludzi.W bitwie tej został ranny mjr Riedl.Dowództwo baonu objął kpt.Perlitz.O godzinie 14-ej otrzymałem rozkaz od mjr Sikory z 33 pp:,,Z plutonem strzeleckim wzmocnionym dwoma rkmami wejść do miasta,wyrzucić nieprzyjaciela,który już się tam wdzierał i trzymać miasto do godziny 18-ej.”.Nieprzyjaciela wyrzucić mi się nie udało,natomiast w walkach ulicznych udało mi się trzymać skraj miasta do godziny 20-ej.Potem wycofałem się ponosząc jednak bardzo duże straty.Około 60-ciu % w zabitych,rannych i w jeńcach.O godzinie 17-ej 30-ści miało wyruszyć przeciwuderzenie dwóch baonów celem odbicia Nowogrodu.Przeciwnatarcie to załamało się,gdyż ruszyło bez przygotowania artyleryjskiego.
Dnia 11-go IX:Rozbitki pułku zebrały się w rejonie Śniadowa.
6.Ppor.rezerwy doktor Walerian Terajewicz:lekarz II-go baonu 42-go pp.Relacja z 18 VII 1942 r.
W tym czasie I-wszy batalion wstąpił do akcji:(daty i miejsca nie pamiętam).Przyczem poniósł duże straty.Wezwany zostałem do pomocy przy opatrywaniu rannych,co zajęło nam popołudnie i wieczór.Nocne przemarsze i ukrywanie się po lasach w dzień przed lotnikami nieprzyjaciela trwały w dalszym ciągu,przyczem w kierunku marszu zupełnie nie orientowaliśmy się.Gdzieś w okolicy Czerwonego Boru pod Łomżą dnia 12-go IX dca zarządził odprawę...
Epilog:
Za :A.Dobroński,K.Filipow:42 pp,s.44,Białystok 1996:,,Walki pod Nowogrodem obfitowały w dramatyczne spięcia,zaskakujące przypadki,przejawy bohaterstwa.Polacy potwierdzili w nich dobre wyszkolenie i hart ducha...Dla 42-go pp natarcia na Nowogród i Szablak były właściwie jedyną we IX 1939 r.zespoloną i skoordynowaną akcją:(42 -go pp );na niewielkiej przestrzeni.Nie zakończyły się one pełnym sukcesem mimo godnej postawy kadry i żołnierzy.Pułk poniósł ciężkie straty,łącznie jego stan osobowy w ciągu dziesięciu dni wojny zmalał o około 35%.”
Celem 42-go pułku było zajęcie Nowogrodu i wyparcie z niego Niemców,jednakże siły polskie użyte do tej akcji okazały się być za małe.Niemcy wprowadzili na kierunek Nowogród -Szablak całą 21-ą DP i przełamali polską obronę pod Szablakiem.Próba odzyskania Nowogrodu skończyła się niepowodzeniem i dużymi stratami,poległych,wziętych do niewoli i rannych żołnierzy polskich.
Skróty z relacji:
-kb-karabin,
-rkm:ręczny karabin maszynowy,
-ckm-ciężki karabin maszynowy,
-pp:-pułk piechoty,
-m:miejscowość
-DP:dywizja piechoty,
-baon:batalion,
-dca/y:dowódca,-cy,
-stopnie wojskowe:ppor,por,kpt,mjr,:podporucznik,porucznik,kapitan,major,.
-numeracja arabska: 5,7,9/42 pp-oznacza numery kompanii,
-numeracja rzymska: I,II,III/42 pp-oznacza numery batalionów.
Podziękowania:
Serdeczne podziękowania Romanowi Domaszewiczowi za pokazanie miejsc walki,cmentarzy i schronów.
Co do tytułu wpisu:określenia takiego użył autor relacji L.Stanka w :WTK 1973 Nr 35,ss 8-9,,Pod Łomżą i Nowogrodem.Białostockie Westerplatte."
Schron u Lepaka włączony został przez Sowietów to tak zwanej Lini Mołotowa, wysadzony został przez wycofujących się z tych terenów Niemców w 1944 roku.
Relacje zamieszczone są w Instytucie im.gen.W.Sikorskiego w Londynie,teczka B.I.14d.:42 pp.

Reklama

Pod Łomżą i Nowogrodem. Białostockie Westerplatte.-część II. komentarze opinie

  • Roman Domaszewicz 2016-09-22 19:25:17

    Chociaż te relacje czytałem kilkanaście lat temu, zawsze wzbudzają we mnie emocje i refleksje. Za każdym razem gdy je czytam, to za każdym razem odnajduję coś na co wcześniej nie zwróciłem uwagi. Przygnębiająca jest lista bez imiennych poległych z SGO "Narew". Są to setki, aby nie tysiace żołnierzy bez nazwiska, stopnia czy przynależności do konkretnej jednostki. Nigdy rodziny bezimiennych poległych nie dowiedzą się, gdzie spoczywają ich bliscy, nie poznają okoliczności bohaterskiej żołnierskiej śmierci ich mężów, synów, braci....Wielkie Dzięki Artur za przypomnienie i nagłaśnianie epizodów z walk, trochę przez historię zapomnianej tej wielkiej jednostki II RP.

Dodajesz jako: |
Reklama

Ogłoszenia PREMIUM

Chcesz coś sprzedać lub kupić, oferujesz usługi, szukasz pracownika lub pracy?

Dodaj swoje drobne ogłoszenie w naszym serwisie. Zapraszamy!

Dodaj ogłoszenie
Reklama
 Reklama

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 roku tzw. RODO. Nowe prawo nakłada na nas obowiązek uzyskania Twojej zgody na przetwarzanie przez nas danych osobowych w plikach cookies

Oświadczam, iż zapoznałem sie z Polityką prywatności i zgadzam się na zapisywanie i przechowywanie w mojej przeglądarce internetowej tzw. plików cookies oraz na przetwarzanie zaszyfrowanych w nich danych osobowych pozostawianych w czasie korzystania z innych stron internetowych, serwisów oraz parametrów zapisywanych w plikach cookies w celach marketingowych, w tym na profilowanie i w celach analitycznych przez dobroni.pl, oraz ZAUFANYCH PARTNERÓW.

Administratorzy danych / Podmioty którym powierzenie przetwarzania powierzono

Military Art Sp. z o.o. z siedzibą w Sochaczew 69-500, Warszawska 8

Cele przetwarzania danych

1.marketing, w tym profilowanie i cele analityczne
2.świadczenie usług drogą elektroniczną
3.dopasowanie treści stron internetowych do preferencji i zainteresowań
4.wykrywanie botów i nadużyć w usługach
5.pomiary statystyczne i udoskonalenie usług (cele analityczne)


Podstawy prawne przetwarzania danych


1.marketing, w tym profilowanie oraz cele analityczne – zgoda
2.świadczenie usług drogą elektroniczną - niezbędność danych do świadczenia usługi
3.pozostałe cele - uzasadniony interes administratora danych


Odbiorcy danych

Podmioty przetwarzające dane na zlecenie administratora danych, w tym podmioty ZAUFANI PARTNERZY, agencje marketingowe oraz podmioty uprawnione do uzyskania danych na podstawie obowiązującego prawa.

Prawa osoby, której dane dotyczą

Prawo żądania sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych; prawo wycofania zgody na przetwarzanie danych osobowych. Inne prawa osoby, której dane dotyczą.

Informacje dodatkowe

Więcej o zasadach przetwarzania danych w "Polityce prywatności"